Η βία και η επιθετικότητα αποτελούν εκδηλώσεις της ανθρώπινης συμπεριφοράς που παρατηρούνται από την παιδική ακόμη ηλικία και συνιστούν ένα άξιο προσοχής κοινωνικό φαινόμενο. Η επιθετικότητα είναι μία έκφραση θυμού για την ματαίωση ή την αναβολή εκπλήρωσης μίας ανάγκης ή επιθυμίας. Έτσι και το παιδί χρησιμοποιεί την επιθετικότητα ως μέσο για την επίτευξη κάποιας επιθυμίας του ή προκειμένου να μιμηθεί επιθετικά πρότυπα. Σε κάθε περίπτωση η επιθετική συμπεριφορά εμπεριέχει εχθρική διάθεση και συνοδεύεται από αρνητικά συναισθήματα. Ο θυμός του παιδιού εκδηλώνεται κάθε φορά με διαφορετικό τρόπο, ανάλογα με τον χαρακτήρα και την ηλικία του. Ειδικότερα η βίαιη συμπεριφορά στο σχολικό χώρο είναι ένα φαινόμενο που προκαλεί την ανησυχία γονέων και εκπαιδευτικών και εκδηλώνεται από κάποιους μαθητές με αποδέκτες τους συμμαθητές τους, τους εκπαιδευτικούς ή τη σχολική περιουσία. Η επιθετική συμπεριφορά που εκδηλώνεται στο σχολικό χώρο έχει σχέση με τις αλληλεπιδράσεις των παιδιών μεταξύ τους, με τις πιέσεις, το άγχος και την αγωνία που μερικά παιδιά εισπράττουν από το πρόγραμμα και τον τρόπο λειτουργίας του σχολείου. Τα παιδιά που αντιμετωπίζουν προβλήματα επιθετικής συμπεριφοράς χαρακτηρίζονται από ανυπακοή, έλλειψη συνεργατικής διάθεσης, αρνητισμό ως προς τις απαιτήσεις και τους κανόνες του σχολείου, απάθεια, αντιδραστική και προκλητική συμπεριφορά προς άτομα που κατέχουν εξουσία. Ακόμη τα επιθετικά παιδιά αδυνατούν να διατηρήσουν την ψυχραιμία τους και λένε συχνά ψέματα.

Μία μορφή που μπορεί να πάρει η σχολική επιθετικότητα είναι η αμφίδρομή επιθετική συμπεριφορά ανάμεσα στα ίδια τα παιδιά.

Οι λόγοι που οδηγούν στη δημιουργία της είναι ποικίλοι και βρίσκονται στη μίμηση διδασκαλικών και γονεϊκών προτύπων, στον ανταγωνισμό ανάμεσα στους μαθητές, στην περιθωριοποίηση ορισμένων παιδιών ή στην κατηγοριοποίησή τους με διάφορες αφορμές. Πιο συγκεκριμένα, η θυματοποίηση ή ο εκφοβισμός αφορά βίαιες και επιθετικές πράξεις που ασκούνται επανειλημμένα από ένα παιδί ή από μία ομάδα παιδιών εναντίον κάποιου άλλου παιδιού, με στόχο να του προκαλέσουν σωματικό ή και ψυχικό πόνο.

ΠΩΣ ΕΚΔΗΛΩΝΕΤΑΙ

Ο εκφοβισμός εκδηλώνεται είτε με άμεση επίθεση προς το αδύναμο παιδί, είτε έμμεσα από την απομόνωση και τον αποκλεισμό του.

Μελέτες δείχνουν πως όσο καλύτερη εικόνα έχει ένα παιδί για τον εαυτό του τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες να γίνει στόχος επιθετικών πράξεων. Οι αποδέκτες του εκφοβισμού είναι συνήθως αδύναμα παιδιά, που δυσκολεύονται να προστατεύσουν τον εαυτό τους, νιώθουν ανασφάλεια και άγχος, έχουν ελάχιστους φίλους και, κατά κύριο λόγο, δεν είναι επιθετικά. Οι συναισθηματικές και συμπεριφορικές επιρροές  στα παιδιά – θύματα είναι πολύ σημαντικές. Η ανάπτυξη χαμηλής αυτοεκτίμησης, η απομόνωση, τα συμπτώματα κατάθλιψης, οι απουσίες και η δυσκολία στη συγκέντρωση είναι λίγα μόνο από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα παιδιά που δέχονται τον εκφοβισμό των συμμαθητών τους.

Η βία και η εκδήλωση επιθετικότητας στο σχολικό χώρο μπορεί ακόμη να προέρχεται από τους μαθητές με αποδέκτη τον εκπαιδευτικό. Η επιθετικότητα των μαθητών προς τον δάσκαλο έχει τις ρίζες της στην εξουσία του δασκάλου, στην αδυναμία ή και στην άρνηση του μαθητή να πειθαρχήσει και να αποδεχτεί τη σχολική κουλτούρα, στην αγνόηση της προσωπικότητας του παιδιού κατά την αξιολόγηση, στην απονομή στερεοτύπων και ετικετών, στην διάψευση των προσδοκιών του παιδιού για τον δάσκαλο ή και στην ίδια την επιθετικότητα του εκπαιδευτικού.

ΠΟΛΥΤΙΜΟΣ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥ

Είναι αξιοσημείωτο το γεγονός ότι τα ίδια τα επιθετικά παιδιά αντιμετωπίζουν προβλήματα λόγω της συμπεριφοράς τους, καθώς δεν έχουν τη δυνατότητα να μάθουν κοινωνικά αποδεκτές συμπεριφορές, οι οποίες θα αποτελέσουν τη βάση για μία ομαλή μελλοντική ένταξη στο κοινωνικό σύνολο. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού εδώ είναι πολύτιμος καθώς εκείνος οφείλει να βοηθήσει το επιθετικό και βίαιο παιδί μέσω της ενσυναίσθησης. Η συνεργασία του εκπαιδευτικού με το επιθετικό παιδί είναι το παν και η ικανότητα του πρώτου να δείχνει κατανόηση για την προβληματική συμπεριφορά του δεύτερου αποτελεί την ουσία της συνεργασίας για τη λύση του προβλήματος. Αρχικά ο εκπαιδευτικός μπορεί να παραμείνει δίπλα στο παιδί όταν αυτό βιώνει θυμό και να το παρατηρήσει, έτσι ώστε να εντοπιστεί η έναρξη των αρνητικών συναισθημάτων του. Μέσω της αποδοχής των συναισθημάτων του παιδιού ο εκπαιδευτικός θα μπορέσει να χειριστεί τα ίδια τα συναισθήματα και να ηρεμήσει το παιδί. Με αυτό τον τρόπο θα τεθεί η βάση έτσι ώστε το παιδί να μάθει να διαχειρίζεται μόνο του τα συναισθήματά του.

OI ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΤΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ

Κάποιες βασικές τεχνικές προκειμένου να καταφέρει κάτι τέτοιο ο εκπαιδευτικός είναι οι εξής:

1) συντονισμός των συναισθημάτων του εκπαιδευτικού με αυτά του παιδιού,

2) εστίαση της προσοχής στη γλώσσα του σώματος και στις εκφράσεις του προσώπου του παιδιού,

3) όταν ο εκπαιδευτικός θέλει να μιλήσει στο παιδί κατεβαίνει στο επίπεδό του έτσι ώστε να βρίσκεται στο ύψος του,

4) απόλυτη συγκέντρωση σε αυτά που λέει το παιδί και σοβαρή αντιμετώπιση των προβλημάτων του,

5) χαρακτηρισμός της συμπεριφοράς και όχι του ίδιου του παιδιού.

Ο εκπαιδευτικός έχει τη δυνατότητα να βοηθήσει το παιδί να εκφράσει τα συναισθήματά του και να το μάθει να χαλαρώνει.

Τέλος το πιο σημαντικό βήμα είναι να βοηθήσει ο εκπαιδευτικός το παιδί να κατανοήσει το ίδιο το συναίσθημα που κρύβεται πίσω από την επιθετική συμπεριφορά και να του μάθει πως κάποιες συμπεριφορές απλώς δεν είναι αποδεκτές ενισχύοντας το παιδί όταν εκδηλώνει αποδεκτές συμπεριφορές.

Το παιδί πρέπει να κατανοήσει ότι το πρόβλημα δεν βρίσκεται στο συναίσθημά του αλλά στον τρόπο που το εκφράζει. Στο παιδί πρέπει να δοθούν επιλογές από τις οποίες θα επιλέξει μόνο του την κατάλληλη. Ακόμη πρέπει να λαμβάνει την ειλικρίνεια και τον έπαινο από τον εκπαιδευτικό και όχι την απόρριψη, έτσι ώστε να ενισχυθεί να θέσει ως στόχο την αλλαγή του τρόπου συμπεριφοράς του και να κάνει βήματα προσπάθειας για να το επιτύχει. Φυσικά πέραν όλων των παραπάνω ο εκπαιδευτικός πρέπει πρώτα να παρατηρήσει τη δική του συμπεριφορά και να καταλήξει στο εάν αυτή είναι η κατάλληλη. Επιπροσθέτως απαραίτητη κρίνεται η συνεργασία του εκπαιδευτικού με τους γονείς του επιθετικού παιδιού.

ΤΟ ΠΙΟ ΙΣΧΥΡΟ ΜΕΤΡΟ Η ΠΡΟΛΗΨΗ

Το πιο ισχυρό μέτρο αντιμετώπισης της βίας και της επιθετικότητας στο σχολείο είναι η πρόληψη, η οποία επιτυγχάνεται μέσω της ενασχόλησης με τις ανάγκες και τα συναισθήματα του παιδιού, με τη παρατήρηση και αλλαγή των προτύπων μίμησης που δίνουν στα παιδιά γονείς και εκπαιδευτικοί και την ενημέρωση των ενηλίκων γύρω από το κοινωνικό αυτό φαινόμενο που ταλανίζει τους σχολικούς χώρους. Η πρόγνωση του φαινομένου υποδεικνύει ότι τα επιθετικά παιδιά, εφόσον δεν συντελεστεί αποτελεσματική αντιμετώπιση και παρέμβαση στην συμπεριφορά τους, εξελίσσονται σε παραβατικούς εφήβους και εγκληματικούς ενήλικες.

Στην εκπομπή «Σήμερα» με τους Δημήτρη Οικονόμου και Μαρία Αναστασοπούλου συμμετείχε ο Ευρωβουλευτής Νίκος Ανδρουλάκης. 

Αναφερόμενος στις πιθανές συνέπειες που μπορεί να έχει στην εφαρμογή της Συμφωνίας των Πρεσπών η μη έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με τη Βόρεια Μακεδονία, ο κ. Ανδρουλάκης σημείωσε πως η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έπρεπε να είχε λάβει τις απαραίτητες δεσμεύσεις από τη Γαλλία και την Ολλανδία και όχι να φέρει μία συμφωνία «διχάζοντας τον Ελληνικό λαό για μικροπολιτικούς στόχους». 

Σημείωσε μάλιστα ότι, καθώς η συμφωνία συνδέει την αλλαγή του ονόματος στο εσωτερικό των Σκοπίων με το άνοιγμα των ενταξιακών κεφαλαίων, υπάρχει ο κίνδυνος «να μπουν στο ΝΑΤΟ αλλά να μην υπάρχει erga omnes αν δεν κάνει πίσω ο Μακρόν».

Για το προσφυγικό, ο κ. Ανδρουλάκης επισήμανε τους κακούς χειρισμούς τόσο της προηγούμενης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ όσο και αυτής της Νέας Δημοκρατίας με τη χώρα μας να «εξευτελίζεται σε όλο τον κόσμο» παρά τα 1,7 δις ευρώ που έλαβε από την Ευρώπη.

Υπογράμμισε επίσης, ότι η εξαγγελία του πρωθυπουργού κ. Μητσοτάκη για εξέταση 70.000 αιτήσεων σε τρεις μήνες είναι μη ρεαλιστική. «Αντί ο Πρωθυπουργός να προτείνει εσωτερική μετεγκατάσταση πρέπει να διεκδικήσει από το Συμβούλιο δύο πράγματα, βραχυπρόθεσμα ένα νέο πρόγραμμα μετεγκατάστασης με την ρήτρα ότι όσες χώρες δεν δέχονται πρόσφυγες να τους επιβάλλεται πρόστιμο και να αναστέλλεται η συμμετοχή τους στην συνθήκη Σένγκεν και μακροπρόθεσμα την αναθεώρηση του κανονισμού του Δουβλίνου την οποία μπλοκάρει το ΕΡΡ,  η πολιτική του οικογένεια με επικεφαλής τον κ. Κουρτς, ώστε η Ελλάδα να μην είναι η Ευρώπη όμηρος του Ερντογάν».

Τέλος για το εξαγγελθέν συνέδριο του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Ανδρουλάκης έκανε σαφές ότι αυτό «πρέπει να υλοποιηθεί με σεβασμό στην ιστορία και τη θεσμική συγκρότηση του ΠΑΣΟΚ, άρα και στο καταστατικό του. Αυτό σημαίνει εκλογές συνέδρων, εκλογές οργάνων και αποφάσεις δημοκρατικές για το μέλλον του ΠΑΣΟΚ», όντας αντίθετος σε εξπρές διαδικασίες που «απαξιώνουν την ιστορία μας». 

Για το ενδεχόμενο διεκδίκησης της ηγεσίας, σημείωσε πως θα τοποθετηθεί δημόσια στην περίπτωση που τεθεί ένα τέτοιο θέμα.

Γιώργος Ρώρος-Επικεφαλής «ΩΡΑ ΠΑΤΡΩΝ»

Κυκλοφορούσε ως ανέκδοτο ότι αν σε εθνικές εκλογές το ΚΚΕ πάρει ποσοστό μεγαλύτερο από τα αναμενόμενα ποσοστά θα συνέλθει η ολομέλεια για να καταγγείλει -εγκαλέσει τους ψηφίσαντες ως προβοκάτορες..... Την Τετάρτη 16 Οκτωβρίου του 2019 ομόφωνα το Δημοτικό Συμβούλιο της Πάτρας ψήφισε την υπογειοποίηση του τρένου για να μην υψωθούν νέα τείχη στην πόλη και την χωρίσουν, το χρωστάμε στις επόμενες γενιές.

Η παράταξή μας Ώρα Πατρών και ο επικεφαλής της ως πρόεδρος φορέα ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΑ ήταν και είναι υπέρ της υπογειοποίησης και της διεκδίκησης, μάλιστα για πρώτη φορά ετέθη από την παράταξή μας η υπογειοποίηση των νότιων συνοικιών Άγιος Ανδρέας -Πάτρα -νέο λιμάνι κάτι που συμπεριελήφθη στο κείμενο μαζί με την εφαρμογή του Γενικού Πολεοδομικού Σχεδίου της πόλης. Ο δήμαρχος την επόμενη ημέρα εγκάλεσε και κατήγγειλε...... Όσους ψήφισαν υπέρ της υπογειοποίησης ανακαλύπτοντας εχθρούς και σκοτεινά συμφέροντα.....                        

Καλοδεχούμενοι όσοι ψήφισαν και είχαν προηγούμενα άλλη θέση άλλωστε και ο κ. Πελετίδης πριν γίνει Δήμαρχος έλεγε για περιμετρική διέλευση του τρένου καλοδεχούμενος και ο κ. Πελετίδης. Είναι ξένη η διαδικασία του διαλόγου της διαβούλευσης της συναίνεσης για την προώθηση δίκαιων αιτημάτων για την πόλη για το ΚΚΕ και τον κ.Πελετίδη.         

 Ένας συνετός Δήμαρχος την επόμενη ημέρα με αυτό το ισχυρό οπλοστάσιο την ομοφωνία και ομοψυχία του Δημοτικού Συμβουλίου θα ανέβαινε στο υπουργείο και θα διεκδικούσε το δίκαιο του αιτήματος. Τι έκανε ο κ.Πελετίδης; Aπασφάλισε το όπλο που του έδωσε το Δημοτικό Συμβούλιο πιστός στη γραμμή ότι το ΚΚΕ είναι η "μόνη επαναστατική δύναμη". Χρήσιμος Δήμαρχος για την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και τον κ. Καραμανλή , ρίχνει άσφαιρα πυρά που προκαλούν μόνο κρότο άλλωστε αυτό φαίνεται και από τις αντιδράσεις του για την απλή αναλογική που δεν την ψήφισε στο Δημοτικό Συμβούλιο, την χλιαρή αντίδραση για την κατάργηση της Νομικής, την Πατρών-Πύργου και άλλα. Η πρόθεση του Δημάρχου άλλωστε φάνηκε στο Δημοτικό Συμβούλιο όπου προσπάθησε ανεπιτυχώς να αποφύγει τις προσθήκες που προανέφερα και για τις οποίες είχε συμφωνήσει δεν ήθελε ομόφωνο ψήφισμα. Επιδίδεται σε "επαναστατική γυμναστική", επαναστατικές κορώνες διαίρει και αφαιρεί από την πόλη επομένως δεν προοιωνίζεται κάτι καλό για τις μεγάλες διεκδικήσεις.                          

Μιλά απαξιωτικά για τη σύγκλιση της Δημοτικής Επιτροπής Διαβούλευσης που πρότεινε η παράταξή μας που συμμετέχουν όλοι οι φορείς της πόλης επιστημονικοί επαγγελματικοί πολιτιστικοι ,οργανώσεις εργαζομένων, ενώσεις γονέων και κηδεμόνων, αθλητικοί φορείς, φορείς προστασίας του περιβάλλοντος, σύλλογοι ατόμων με ειδικές ανάγκες κ.α, δηλαδή όλα τα ζωντανά κύτταρα της πόλης. Ήθελα να ρωτήσω οι συνεργαζόμενοι με τη Λαϊκή Συσπείρωση συμφωνούν με τη λογική του Δημάρχου και του ΚΚΕ για την απαξίωση της Επιτροπής Διαβούλευσης; Ιστορικά όταν η Πόλη διεκδίκησε ενωμένη έφερε αποτελέσματα το 1957 την Τριτοβάθμια εκπαίδευση (ο Αβέρωφ ήθελε να την εγκαταστήσει στα Γιάννενα) αργότερα την σύνδεση του λιμανιού με την Ιταλία και άλλα.        

Βέβαια η λογική του ΚΚΕ και του κ.Πελετίδη είναι ότι συνεργάζεται με τις επιτροπές που ελέγχονται από το κόμμα, είναι καπελωμένες, δεν πιστεύει στη δημοκρατία και τη δύναμη του διαλόγου. Επιτέλους κ.Πελετίδη συνέλθετε δεν είστε δήμαρχος του ΚΚΕ του 6%είστε δήμαρχος της Πάτρας   καλείστε να υπηρετήσετε αυτό το ρόλο για να βγει η πόλη από την απομόνωση να διεκδικήσει τη θέση που της αξίζει σε έναν κόσμο που αλλάζει με μεγάλες ταχύτητες για να μην μετράμε άλλο ένα...... χαμένο τρένο…

   

"Ο υπουργός Υποδομών κ. Καραμανλής εξακολουθεί να αντιμετωπίζει το ζήτημα της υλοποίησης του έργου του δρόμου «Πάτρα-Πύργος» με όρους ασάφειας, αναβλητικότητας και αοριστίας.

Οι ευθύνες της κυβέρνησης του κ. Τσίπρα, για την κατάτμηση και την καθυστέρηση του έργου, είναι δεδομένες και αποδόθηκαν από τους πολίτες στις εκλογές.

Εδώ όμως και 4 μήνες υπάρχει μια άλλη κυβέρνηση και η διαπίστωση του κ. Καραμανλή ότι ‘’αν  δεν ολοκληρωθεί το έργο το 2023 τότε θα απενταχθεί και δεν θα χρηματοδοτηθεί από την ΕΕ’’ είναι ανησυχητική και αναντίστοιχη της θέσης ευθύνης που κατέχει.

Οι υπουργοί δεν υπάρχουν για να κάνουν διαπιστώσεις, αλλά για να δίνουν λύσεις.

Ο κ. Καραμανλής οφείλει να ενημερώσει τους πολίτες της Ηλείας υπεύθυνα. Οφείλει να μας πει ποιο είναι το σχέδιο του, αν φυσικά διαθέτει,  για την ολοκλήρωση του δρόμου «Πάτρα-Πύργος» μέχρι το 2023, ώστε να μην οδηγηθεί σε ματαίωση.

Υπενθυμίζω ότι για το λόγο αυτό κατέθεσα ερώτηση στη Βουλή με συγκεκριμένα ερωτήματα, που δεν έχουν απαντηθεί ακόμα.

Ελπίζουμε η κυβέρνηση να μας απαντήσει πριν το 2023.»

Ηλίας Νικολακόπουλος*

 Εχουν περάσει σχεδόν σαράντα πέντε χρόνια από το Σύνταγμα του 1975, στο οποίο συμπεριελήφθη για πρώτη φορά διάταξη που αφορούσε την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος «υπό των εκτός Επικρατείας ευρισκομένων εκλογέων», περισσότερο ως ευχή για μελλοντική ρύθμιση.

Εκτοτε το ζήτημα παρέμεινε σε εκκρεμότητα, αφού ούτε οι κυβερνήσεις της Ν.Δ. ούτε του ΠΑΣΟΚ ανέλαβαν την ενεργοποίηση της σχετικής συνταγματικής πρόβλεψης, για διαφορετικούς κατά περίπτωση λόγους. Απλώς, στη συνταγματική αναθεώρηση του 2011 διευκρινίστηκε ότι ο σχετικός νόμος για την ψήφο των εκτός επικρατείας θα πρέπει να υπερψηφιστεί από τουλάχιστον 200 βουλευτές.

Στα χρόνια που ακολούθησαν άρχισαν να πυκνώνουν οι (κατά κανόνα αποσπασματικές) αναφορές για την ανάγκη διαμόρφωσης του απαραίτητου θεσμικού πλαισίου, περισσότερο για λόγους πολιτικής ρητορείας και χωρίς συγκεκριμένες εξειδικεύσεις.

Μόνον το φθινόπωρο του 2018 η κυβέρνηση ανέλαβε την πρωτοβουλία να συγκροτήσει ειδική επιστημονική επιτροπή, υπό την προεδρία του τότε γενικού γραμματέα του υπ. Εσωτερικών Κ. Πουλάκη, για την επεξεργασία μιας ολοκληρωμένης νομοθετικής πρότασης για την ψήφο των εκτός επικρατείας.

Στην πρόταση αυτή αντιμετωπίστηκαν με λεπτομέρεια και διατυπώθηκαν με μορφή νομοσχεδίου όλες οι διαδικαστικές και τεχνικές όψεις του ζητήματος (εγγραφή σε ειδικούς εκλογικούς καταλόγους, αυτοπρόσωπη συμμετοχή στην ψηφοφορία, συγκρότηση εκλογικών τμημάτων κ.λπ.).

Προβλέφθηκε επίσης ότι οι εκτός επικρατείας εκλογείς θα ψηφίζουν για κόμματα που διαθέτουν συνδυασμό για βουλευτές Επικρατείας και ότι θα εκλέγουν συνολικά 3 έως 12 βουλευτές, ανάλογα με τον αριθμό των εγγεγραμμένων στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους ψηφοφόρων εξωτερικού. Για όλα αυτά τα ζητήματα η γνώμη της επιτροπής υπήρξε ομόφωνη.

Το μόνο σημείο στο οποίο υπήρξε διχογνωμία ήταν αν το συνολικό αποτέλεσμα της ψήφου των εκτός επικρατείας θα έπρεπε να συναθροιστεί με το συνολικό αποτέλεσμα της ψήφου των εντός επικρατείας για την εξαγωγή του τελικού αποτελέσματος. Το ζήτημα αυτό, που βρίσκεται τις τελευταίες μέρες στο επίκεντρο της συζήτησης, έχει όμως δύο όψεις, τη φορμαλιστική και την πολιτική.

Σύμφωνα με τους υποστηρικτές της φορμαλιστικής προσέγγισης του ζητήματος, αν η ψήφος των εκτός επικρατείας δεν συνυπολογιστεί για την εξαγωγή του τελικού αποτελέσματος, η διαφοροποίηση αυτή θα οδηγούσε σε αντισυνταγματική διάκριση των εκλογέων σε δύο κατηγορίες. Σε πρόσφατη μάλιστα αρθρογραφία γίνεται αναφορά σε «μισή ψήφο» καθώς και μια τελείως παραπλανητική ιστορική σύγκριση με τη διάκριση «αυτοχθόνων» και «ετεροχθόνων» στην Εθνοσυνέλευση του 1843.

Η πολιτική προσέγγιση του ζητήματος βασίζεται στη διεθνή εμπειρία, ιδιαίτερα για χώρες με απροσδιόριστο αριθμητικά μέγεθος διασποράς (όπως η Ιταλία και η Πορτογαλία,) όπου η εκπροσώπηση των εκτός επικρατείας υλοποιείται με την εκλογή των δικών τους αντιπροσώπων, οι οποίοι συμμετέχουν ισότιμα στις εργασίες της Βουλής.

Στην ελληνική περίπτωση, το ζήτημα αποκτά μάλιστα μια ιδιαίτερα κρίσιμη διάσταση γιατί είναι άμεσα συνυφασμένο με τη λειτουργία του εκλογικού νόμου. Ο εκλογικός νόμος που εφαρμόστηκε από το 2007 έως και το 2019 έχει τη διεθνώς πρωτοφανή ιδιαιτερότητα ότι το πρώτο σε ψήφους κόμμα καταλαμβάνει ένα μπόνους εδρών (αρχικά 40, στη συνέχεια 50), ρύθμιση που δεν υπήρχε προηγουμένως σε κανένα σύστημα ενισχυμένης αναλογικής, από το 1958 έως και το 2004. Και φυσικά δεν υπάρχει παγκοσμίως σε κανένα άλλο εκλογικό σύστημα.

Η ύπαρξη του μπόνους των 50 εδρών και η πλειοψηφική λειτουργία την οποία εισάγει έχουν οδηγήσει σε εντυπωσιακές στρεβλώσεις της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης, τόσο σε εθνικό όσο και σε τοπικό επίπεδο. Τον Μάιο του 2012, π.χ., η Ν.Δ. με εθνικό ποσοστό μόλις 18,9% συγκέντρωσε το 36% των εδρών, ενώ ιδιαίτερα στα Χανιά, όπου ήταν πέμπτο κόμμα με 8,4%, εξασφάλισε τις 3 από τις 4 έδρες του νομού. Αλλά στην Ξάνθη τον Σεπτέμβριο του 2015, ο ΣΥΡΙΖΑ με 49,2% απέσπασε και τις 3 έδρες του νομού, αφήνοντας τη Ν.Δ. χωρίς κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, παρ’ όλο που είχε συγκεντρώσει τοπικά το 24,3%.

Οι στρεβλώσεις αυτές εξαλείφονται βέβαια με την εφαρμογή ενός αμιγώς αναλογικού συστήματος, αλλά ακόμη και ενός συστήματος ενισχυμένης αναλογικής, το οποίο όμως δεν προβλέπει εκ των προτέρων την ύπαρξη μπόνους. Αντίθετα, αν ο νέος εκλογικός νόμος τον οποίο θα προτείνει η κυβέρνηση προβλέπει την ύπαρξη μπόνους (προκαθορισμένου ή κλιμακωτού) για το πρώτο κόμμα, τότε ο συνυπολογισμός της ψήφου των εκτός επικρατείας για τον προσδιορισμό του συνολικού αποτελέσματος και επομένως του πρώτου κόμματος μπορεί να αποτελέσει νάρκη στη λειτουργία του πολιτεύματος.

Βέβαια μια νάρκη δεν εκρήγνυται πάντα. Προϋποθέτει την ύπαρξη ενός οριακού αποτελέσματος, το οποίο θα αντιστραφεί με την ψήφο των εκτός επικρατείας. Σε μια τέτοια όμως περίπτωση θα παραμορφωθεί η κοινοβουλευτική εκπροσώπηση σε δεκάδες εκλογικές περιφέρειες από μια ψήφο που δεν θα έχει καμία συνάφεια με την τοπική κοινωνία. Πυροδοτώντας έτσι μια σύγκρουση «αυτοχθόνων» και «ετεροχθόνων» και κυρίως μια αμφισβήτηση της ίδιας της εκλογικής διαδικασίας.

Η παρέμβαση του ΚΚΕ στη συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη φαίνεται εκ πρώτης όψεως να συγκλίνει με την πρόταση της Ν.Δ., ώστε να συναριθμείται η ψήφος των εκτός επικρατείας για τη διαμόρφωση του τελικού αποτελέσματος, αφού, έτσι κι αλλιώς, για το ΚΚΕ είναι παντελώς αδιάφορο ποιο κόμμα (η Ν.Δ. ή ο ΣΥΡΙΖΑ) θα καρπωθεί ένα ενδεχόμενο μπόνους για το πρώτο κόμμα. Υπό την έννοια αυτή δεν απαντά στο κρίσιμο ερώτημα που αφορά τη σχέση της ψήφου των εκτός επικρατείας με το εκλογικό σύστημα.

Ομως οι περιορισμοί που θέτει για το εκλογικό σώμα των εκτός επικρατείας που δικαιούνται τη σχετική διευκόλυνση για τη συμμετοχή τους στην ψηφοφορία (να λείπουν λιγότερα από 30 χρόνια από την Ελλάδα και την κατοχή ΑΦΜ, με πιθανή εναλλακτική προσθήκη να έχουν διαβιώσει κάποια χρόνια στην Ελλάδα) αποτρέπουν μια ριζική αλλοίωση του συνολικού εκλογικού σώματος, εκπεφρασμένο στόχο όσων αναζητούν θεσμικές παρεμβάσεις ώστε να αποτρέψουν στο μέλλον μια επάνοδο της Αριστεράς στην εξουσία. Μπορεί επομένως να προσφέρει μια βάση συναίνεσης για την υλοποίηση της εδώ και 45 χρόνια διατυπωμένης συνταγματικής ευχής.

*ομότιμος καθηγητής ΕΚΠΑ

www.efsyn.gr

  1. ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. LIFE STYLE