Χρήστος Λάσκος*

   Ο «Τζόκερ» είναι, χωρίς αμφιβολία, μια εκπληκτική ταινία. Κινηματογράφος πολύ υψηλών προδιαγραφών και μια πολιτική ματιά, συνεκτική και εξαιρετικά ενδιαφέρουσα.

τοξική ατμόσφαιρα, που παράγει τόσο γυμνασιάρχας του ’50 όσο και κανίβαλους σε ένδοξα χωριά, που πετροβολούν λεωφορεία με πρόσφυγες.

Η γελοιοποίηση είναι τόσο προφανής, που ο «βρόμικος Χάρι» του ΠΡΟ.ΠΟ. –αυτός που δεν σηκώνει μύγα στο σπαθί του σε ζητήματα νομιμότητος– δήλωσε πολιτική ανυπακοή, προαναγγέλλοντας πως θα πάει ο ίδιος τον δεκαπεντάχρονο γιο του στον Τζόκερ. Το 'κανε, δεν το 'κανε, ποιος ξέρει; Ο Σκάι, πάντως, δεν ανέφερε κάτι σχετικά.

Ορισμένοι της αξιωματικής αντιπολίτευσης πάλι, πρωταγωνιστές, μάλιστα, βρήκαν πως, κατά κάποιον τρόπο, η ταινία, ως «μήνυμα», τους ταιριάζει. Υπερερμηνεύοντας (!) θεώρησαν, προφανώς, πως αυτό που κάνει ο Τζόκερ, όταν ζορίζουν τα πράγματα, είναι να φτιάχνει μια κυβέρνηση, που «κάνει ό,τι μπορεί» -ένεκα των διεθνών συσχετισμών, του μικρότερου κακού, της κακούργας κοινωνίας κ.ο.κ.

Αλλοι, πάλι, της Αριστεράς, θεώρησαν πως η ταινία δεν είναι και τόσο καλή, αφού δεν προσφέρει εναλλακτική, δεν δίνει, δηλαδή, διέξοδο. Μια τόσο ακραία μηδενιστική ιστορία δεν χρησιμεύει, τελικά, σε τίποτε.

Ε, λοιπόν, νομίζω πως, ακριβώς επειδή είναι ακραία μηδενιστική, η ταινία έχει πολλά να προσφέρει. Στην πραγματικότητα, έχουμε ένα πολύ υψηλού επιπέδου, όπως προείπα, καλλιτεχνικό σχόλιο αναφορικά με τις δυτικές μας κοινωνίες, στις οποίες, κατά Φρέντρικ Τζέιμσον, «είναι ευκολότερο να φανταστείς το τέλος του κόσμου, παρά το τέλος του καπιταλισμού».

Αυτό που καταπληκτικά αναπαρίσταται είναι μια κοινωνία, η δική μας κοινωνία, στην οποία μόνος δρόμος φαίνεται να είναι η καταστροφή. Ο κανιβαλικός καπιταλισμός έχει φροντίσει ώστε, ακόμη και οι άνθρωποι με τις «καλύτερες προθέσεις» προσαρμογής, με την πιο γνήσια διάθεση για υπακοή –τέτοιος είναι ο Τζόκερ, καμιά εξεγερσιακή ροπή δεν τον φορτίζει– να καταλήγουν «ηγέτες του χάους», άγγελοι μιας καταστροφής, που δεν θα σώσει κανέναν, μιας κάθαρσης, η οποία επιβάλλεται, έστω κι αν δεν έχει αύριο.

Ο καπιταλισμός είναι τόσο κανιβαλικός, που κατασπαράσσει ακόμη και τις εναλλακτικές του.

Η ύπαρξη των οποίων, όμως, καθώς και οι αξίες που ενστερνίζονταν, φαίνεται πως έπαιζαν θεμελιώδη ρόλο στην ίδια την κοινωνική ύπαρξη, ως «καθολικές σταθερές», χωρίς τις οποίες καμιά κοινωνία δεν είναι εφικτή.

Σαν να λέμε, ο πλήρης, ο τέλειος –ο «άριστος»– καπιταλισμός είναι ήδη το «τέλος του κόσμου». Κάψτε, λοιπόν, τα πάντα, είναι δίκαιο. Δεν σας μένει, άλλωστε, τίποτε άλλο, λέει ο Τζόκερ. Και τρέχουν οι νεότατοι της εποχής μας κατά εκατοντάδες χιλιάδες να το δουν και να το ακούσουν. Δεν θα τον μιμηθούν, νομίζω.

Το τι θα κάνουν, αν κάνουν, είναι καθήκον και της Αριστεράς να το ψάξει. Ο αντικαπιταλισμός, πάντως, της ταινίας είναι τόσο ισχυρός και «δομημένος», που είναι «κάτι το ωραίον».

Αλλωστε, τον μηδενισμό είναι δύσκολο να τον αποφύγεις. Απόδειξη η άλλη ταινία, που προκάλεσε συζήτηση πρόσφατα. Η ταινία για τον Γιάνη, εννοώ. Οπου, νομίζω, ο μηδενισμός είναι ακόμη εντονότερος απ’ ό,τι στον Τζόκερ.

Δεν ξέρω τι ακριβώς επεδίωκε ο Κώστας Γαβράς. Αυτό που εγώ είδα είναι η περιγραφή των συναντήσεων σε εσωτερικούς χώρους μιας περιφερόμενης ομάδας ανθρώπων –ανδροπαρέας, γύρω από τον Γιάνη, επί το πλείστον– η οποία τα 'λεγε καλά, αλλά οι άλλοι ήταν κακοί. Τόσο κακοί, που, ενώ παραδέχονταν στα κρυφά πως «ως πατριώτες» δεν θα δέχονταν οι ίδιοι όσα πρότειναν στην Ελλάδα, συνέχιζαν, ωστόσο, να το κάνουν. Οι δικοί μας –οι πρωταγωνιστές, βέβαια– έκαναν σπουδαία προσπάθεια, αλλά έχασαν.

Μπορούσαν, άραγε, οι συγκεκριμένοι να κερδίσουν; Ετσι, με τίποτε.

Με την κοινωνία τόσο απούσα, τίποτε δεν μπορούσε να γίνει. Οι συγκεκριμένοι «διαπραγματευτές» ήξεραν, υποτίθεται, μια αλήθεια που οι εταίροι (sic) είτε αγνοούσαν είτε πολεμούσαν.

Το θέμα είναι πως και οι άλλοι ήξεραν. Μόνο που ήξεραν άλλο πράγμα. Πως, δηλαδή, όσο οι περιφερόμενοι περιφέρονταν παρουσιάζοντας «ακαταμάχητα επιχειρήματα», η κοινωνία, όντας στη γωνία, εξαντλούνταν. Κι έτσι διαμορφώνονταν οι όροι για την ήττα. Που ήλθε «αναπόφευκτα». Μηδέν από το μηδέν, μηδέν.

Αυτό το πράγμα δεν άξιζε κινηματογραφικό εγκώμιο. Είναι λογικό να μην προκαλεί ενδιαφέρον. Γι’ αυτό, ίσως, και η ταινία δεν είναι, νομίζω, καλή. Και, εν τέλει, είναι και μηδενιστική. Αν αυτό ήταν όλο, τότε «δεν γινόταν τίποτε». Τίποτε που θα μπορούσε να είναι «αλλιώς» δεν παρουσιάζεται. Αυτό που παρουσιάζεται, απλώς, δεν άξιζε τον κόπο.

Ούτε πολιτικά. Ούτε κινηματογραφικά.

* εκπαιδευτικός

www.efsyn.gr

 

 

Άλωση του Ρίου από τους Γάλλους, 312 Οκτωβρίου 1828.

Η ταξιαρχία του στρατηγού Σναιντερ με την φρεγάτα «Αρμίδα», αναφέρει ο Graviere3,  αποβιβάστηκε στον κόλπο των Πατρών. Τα φρούρια του Ναβαρίνου, της Μεθώνης και της Κορώνης, αφού τους έγινε πρόσκληση να παραδοθούν, αμέσως μετά την αποχώρηση του Ιμπραήμ άνοιξαν τις πόρτες τους στους στρατηγούς Ιγκονέ και Σεβαστιάνη. Το παράδειγμα των προηγούμενων φρουρίων ακολούθησε και η Πάτρα. 

   Το φρούριο του Ρίου μόνο, φάνηκε διατεθειμένο να αντισταθεί. Ο στρατηγός Σνάιντερ ξεκίνησε να κυκλώνει το φρούριο, ενώ ο γενικός αρχηγός Μαιζών ετοιμαζόταν να βαδίσει κατά των Αθηνών. Εντολή όμως από τις τρεις μεγάλες δυνάμεις το απέτρεψε.  Έτσι οι ευκαιρίες δόξας και ανδρείας χάνονταν για την στρατιά που αποτελείτο από ορμητικούς νέους και ικανούς αξιωματικούς. Υπήρχαν τότε στην Πελοπόννησο περί τις 14.000 άνδρες, 1000 ιππείς, 18 πυροβόλα, 10 οβιδοβόλα, 4 όλμοι με επικεφαλή στην εκστρατεία έναν από τους αρίστους της Ευρώπης – και ο μόνος εχθρός ο οποίος παρουσιάστηκε πριν την μάχη, ήταν ο ελογενής πυρετός  που τους κατέστρεψε περισσότερο και από τα όπλα.

   Είχε απομείνει μόνο το Ρίο, τι θα γινόταν  αν και αυτό υποτασσόταν αμαχητί, αν υπέκυπτε σε ξαφνικό εγχείρημα!!!  Κάποια ελπίδα γεννήθηκε όταν μαθεύτηκε ότι ο στρατηγός Σνάιντερ  κατέφθασε με τους άνδρες του στο Ρίο.

 Προηγουμένως, αρχές Οκτωβρίου τα συντάγματα 16ο, 46ο και 58ο είχαν λάβει τη διαταγή να προετοιμαστούν για πορεία από το Ναυαρίνο προς την Πάτρα και το Ρίο. Τα πρώτα τάγματα του 16ου και 46ου επιβιβάστηκαν στα πλοία, ώστε να μεταβούν μέσω της θάλασσας  στην Πάτρα, όπου και έφθασαν στις 3(4;) Οκτωβρίου. 

Τα υπόλοιπα άρχισαν στις 20 Οκτωβρίου πορεία δια ξηράς. Επικεφαλής ήταν ο στρατηγός Ιγκονέ.

   Πέρασαν από τα Φιλιατρά, την Αρκαδία, το Δερβένιο το Κλειδίον, τον Αλφειόν του οποίου οι ετήσιες εκχειλίσεις είχαν μετατρέψει τις γύρω γαίες σε δυσώδη έλη, τον Πύργο, ο οποίος πριν τον πόλεμο είχε γίνει η ωραιότερη και εμπορικότατη πόλη της Πελοποννήσου. 

   Στις 26 Οκτωβρίου η φάλαγγα του Ιγκονέ, καθώς έβγαινε από κάποιο δάσος με δρυς, προβάλλει στις όχθες του πατραϊκού κόλπου, αφού διέσχισε μέσα σε έξι μέρες περί τις 500 λεύγες. Το Ρίο υψωνόταν προς την άλλη άκρη, στην παραλία που σχηματιζόταν από τις κοιλότητες. Το φρούριο αυτό καταρχάς αποτελείτο  από μερικούς μόνο πύργους που συνδέονταν με τείχος πάχους δύο μέτρων.  

   Οι Ενετοί ανήγειραν μπροστά από αυτό έναν προμαχώνα και δύο ημιπρομαχώνες τους οποίους συνέδεσαν μέσω μεταπυργίων και περιέβαλλαν τα πάντα  με πλατειά τάφρο και υπόγεια οδό. Με άλλα λόγια έφτιαξαν αληθινό φρούριο, όπως η τέχνη του πολέμου εννοούσε αυτό τον 18ο αιώνα. Οι τούρκοι δεν πρόσθεσαν τίποτα. Απέναντι από του Ρίου ήταν το Αντίρριο. Τα δύο φρούρια είχαν οικοδομηθεί στις πλησιέστερες ακτές σχημάτιζαν στενό του οποίου το πλάτος δεν ξεπερνούσε τα χίλια οκτακόσια μέτρα. Με ευκολία διασταύρωναν τα πυρά τους, υπερασπίζοντας την είσοδο του κόλπου, εισδύοντας σε απόσταση περίπου τριάντα λευγών προς τον Ισθμό της Κορίνθου. Η δίοδος αυτή πολλές φορές παραβιάσθηκε από τους Έλληνες υπό τον Μιαούλη, διασώζεται δε με το όνομα των μικρών Δαρδανελλίων, το οποίο το οφείλει στη φήμη του ως αδιάβατο.

   Οι Άγγλοι προσέτρεξαν σε βοήθεια των Γάλλων, για να αλωθεί και το κάστρο στο Ρίο. Ο πλοίαρχος Λάϋενς, επί της αγγλικής φρεγάτας «Ξανθής», ενώθηκε για την εναντίον του Ρίου επίθεση μετά των Γάλλων Μωδουϊ –Δυπλεσσή, Υγκών και Βιλλενέβ, οι οποίοι κυβερνούσαν τις φρεγάτες «Αρμίδα»  και «Διδώ». 

   Τα δίκροτα «Κατακτητής», φέρνοντας τη σημαία του ναυάρχου Δεριγνύ, και η «Βρεσλαϊα», υπό τον πλοίαρχο Λα Μπρετοννιέρ, συγκροτούσαν την μοίρα της εφεδρείας. 

   Ο γενικός αρχηγός (Μαιζών) εγκαθιστά το αρχηγείο αυτού επί του «Κατακτητού», και από το πλοίο αυτό απευθύνει μαζί με τον ναύαρχο Δεριγνύ, την επομένη ανακοίνωση προς τον πασά της Ναυπάκτου και προς τον φρούραρχο του Αντιρρίου, για να έχουν τα νώτα τους καλυμμένα. Η ανακοίνωση αναφέρει: «δεν έχω σκοπό να επιτεθώ εναντίον αυτών, και να διαταράξω την ειρήνη μεταξύ αυτών των ηγεμόνων. Εάν ο πασάς της Ναυπάκτου και ο διοικητής του Αντιρρίου ενθαρρύνουν την αντίσταση(βοηθήσουν το κάστρο του Μοριά, θεωρούνται εχθροί και δίνουν σε εμάς το δικαίωμα της ανταπόδοσης. Εάν απέχουν από κάθε εχθροπραξία, το ίδιο θα πράξουμε και εμείς».

  Οι τουρκικές αρχές δέχτηκαν ευχαρίστως την πρόταση του στρατηγού Μαιζών, οι πυροβολαρχίες της ακτής της Στερεάς έμειναν  σιωπηλές και ουδέτερες. Από τις 18 Οκτωβρίου, ο στρατηγός Σνάιντερ είχε δώσει εντολή και κάθε φρεγάτα είχε αποβιβάσει τέσσερα πυροβόλα των 18. Στις 22 Οκτωβρίου γύρω στις  εννέα το πρωί, σχηματίστηκε πυροβολείο που υπηρετούσαν οι ναύτες των δύο στόλων και άρχισαν την προσβολή. 

   Επί οκτώ μέρες και οκτώ νύκτες το πυροβολείο αυτό προασπίζετο τα έργα των σκαπανέων, στις 30 Οκτωβρίου, τα πυροβόλα των φρεγατών και των 21 που αποβιβάστηκαν εκ του «Κατακτητού», μεταφέρθηκαν με το πολιορκητικό υλικό στα δύο ρήγματα των πυροβολείων, τα οποία ονομάζονταν το μεν ένα πυροβολείον του Καρόλου Ι΄, το δε άλλο  του Γεωργίου Δ΄. Τα αγγλικά και γαλλικά πυροβόλα τάσσονται ανάμεικτα στα πυροβολεία. Στο μέσο της νύκτας  η αγγλική ολμοφόρος «Αίτνα» παρά την σφοδρότητα του ανέμου βομβαρδίζει με αξιοσημείωτη ευστοχία απο απόσταση οκτακοσίων μέτρων τα τείχη του φρουρίου. Είκοσι έξι  πυροβόλα μεγάλης ολκής, έξι πεδινά, τέσσερα  οβουζοβόλα, πολλοί όλμοι κα μία ολμοφόρος κτυπούσαν το τείχος.

   Μόλις ξημέρωσε, άρχισε συγχρόνως  το πυρ πανταχόθεν. Οι διαταγές τόσο πολύ καλά είχαν δοθεί, ώστε στο συγκεκριμένο σημείο ακούγεται μόνο μια βροντή. Από τη στιγμή  αυτή και μέχρι τις εννέα το πρωί το πυρ εξακολουθούσε αδιάκοπα. Τα ρήγματα ήταν βατά, και οι φάλαγγες συγκεντρώνονται για την έφοδο, κατά τη στιγμή όμως εκείνη η φρουρά του κάστρου, συγκροτούμενη από εξακόσιους άνδρες, νομίζω ότι καλά έπραξε με σκοπό την περίσωση της τιμής των όπλων,  σηκώνοντας λευκή σημαία και παραδίδεται άνευ όρων. 

   Ο ναύαρχος Δεριγνύ ευχαρίστησε με μια θερμότατη φράση τον πλοίαρχο Λάϋενς και τον κυβερνήτη της «Αίτνας» Λούσιγκτων, τον υπολοχαγό Λόγκαν του Βασιλικού –Ναυτικού το οποίο λεγόταν αγγλικό σύνταγμα, το οποίο διεύθυνε το πυρ των όλμων, τον υπολοχαγό Λούκραφτ, διοικητή των άγγλων πεζοναυτών που είχαν αποβιβασθεί. Όλα αυτά είναι αξιοσημείωτα ώστε να μην μείνουν στη σιωπή, γιατί συνετέλεσαν στη διάλυση της αμοιβαίας δυσπιστίας, μεταξύ Γάλλων και Άγγλων.  

    Η άλωση του Ρίου υπήρξε το μόνο πολεμικό επεισόδιο εκστρατείας η οποία στοίχισε σε εμάς σκληρές απώλειες, ολοκληρώνει την καταγραφή του ο Graviere. 

«Πάσχουμε παρά πολύ από τους πυρετούς, έγραφε ο στρατηγός Μαιζών, οι πυρετοί μας έθαψαν μέχρι τώρα εξακόσιους στρατιώτες και τριάντα αξιωματικούς».   

    (Έχει  καταγραφεί από το γαλλικό στρατό πως συνολικά 28 Γάλλοι σκοτώθηκαν κατά την πολιορκία του κάστρου του Μοριά. Ήταν και οι μοναδικοί  Γάλλοι στρατιώτες νεκροί σε μάχη. Βέβαια οι απώλειες των Γάλλων συνολικά δεν ήταν μικρές μιας και από τους 14.000 που είχαν αποβιβαστεί στο Μοριά, περισσότεροι από 1.000 πέθαναν έως το Μάιο του 1829, κυρίως από πανώλη η οποία θέριζε τότε το Μοριά).

  Σημείωση: Μια νέα έρευνα-μαρτυρία, για την άλωση του κάστρου του Μοριά από τους γάλλους το 1828. Από βιβλίο του 1876, το ‘La Station du Levant’ του γάλλου ναυάρχου της εποχής στη Μεσόγειο και μετέπειτα Ακαδημαϊκού, του Ed. Jurιen De La Graviere, είναι η σημερινή επετειακή αναφορά, αφιερωμένη στην κατάληψη του κάστρου του Μοριά (Ρίο). Τη χρονιά εκείνη ο νεαρός τότε ναύτης Graviere, είχε καταταγεί στο γαλλικό ναυτικό. Η ημερομηνία (με το παλιό ημερολόγιο) άλωσης κατά τον ίδιο είναι η 1η Νοεμβρίου (τίτλος)  πιθανόν επειδή υπήρχε ένα ημερολόγιο στη Γαλλία με 30 ημέρες σε κάθε μήνα. Διασώζεται όμως και επιστολή του Μαιζών στην οποία αναφέρει πως η άλωση έχει συμβεί ήδη στις 31 Οκτωβρίου.

 

            

Του Νίκου Τζανάκου

Ο Ελληνισμός στρέφει αυτές τις μέρες την καρδιά και τη σκέψη του σε ένα από τα μεγάλα γεγονότα της μακραίωνης πορείας του Έθνους. Τιμούμε την επέτειο του ένδοξου ΟΧΙ της 28ης Οκτωβρίου του 1940, την κορυφαία αυτή ανάταση της Ελληνικής φυλής, όχι με διάθεση θριαμβολογίας αλλά προβληματισμού.


   Αυτός  είναι άλλωστε και ο σκοπός των εθνικών επετείων. Να βαφτιστούμε στα νάματα τους, με διάθεση στοχασμού και περισυλλογής, για να αντλήσουμε το φανερό ή μυστικό τους  μήνυμα, να βιώσουμε το ιστορικό τους δίδαγμα και να προσδιορίσουμε υπεύθυνα το δικό μας χρέος, τις δικές μας ευθύνες. Γιατί μόνο με τη σωστή αξιολόγηση της ιστορικής εμπειρίας μπορούμε να δημιουργήσουμε προϋποθέσεις για την εθνική προκοπή.
Στις 28 του Οκτώβρη του 1940 ο φασισμός που ταυτίζεται με την έννοια του σκοταδισμού και της καταπίεσης, χτυπούσε την πόρτα της Ελλάδας. Ζητούσε «γην και ύδωρ». Ζητούσε να καθυποτάξει την περήφανη ελληνική ψυχή, να κουρελιάσει την προαιώνια αρετή του Έλληνα.

   Τότε, όπως και πάντα, δεν υπήρξε κανένα δίλημμα. Όταν ήλθε η φασιστική επίθεση, ο Ελληνικός λαός ενωμένος και σύσσωμος ξεχύθηκε στους δρόμους με δύναμη, με πάθος, με ενθουσιασμό. Οι Έλληνες πατριώτες πρόταξαν τα στήθια τους στο ξένο φασισμό και όρθωσαν το ΟΧΙ τους δυναμικό και νικηφόρο, γράφοντας το δοξασμένο έπος της Αλβανίας. Ο Ελληνικός λαός, αψηφώντας τότε αριθμητικές αναλογίες και ρεαλιστικούς υπολογισμούς, καταξίωσε το ένδοξο παρελθόν και το μεγαλείο της φυλής. Επιβεβαίωσε για μια ακόμα φορά ότι η μεγαλοσύνη στους λαούς μετριέται με το αγωνιστικό φρόνημα, την απόφαση για θυσία και «της καρδιάς το πύρωμα».

   Η αντίσταση της Ελλάδας ενάντια στο φασισμό και αργότερα ενάντια στο ναζισμό, είχε ένα πολύ σπουδαίο αποτέλεσμα, η συμβολή του οποίου στην έκβαση του πολέμου ήταν ουσιαστική. Εξαιτίας της αντίστασης που συνάντησε στην Ελλάδα, ο Χίτλερ αναγκάστηκε να αναβάλει την επίθεση του εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης για τόσες εβδομάδες, όσες αρκούσαν για να μην πέσει η Μόσχα. Επίσης έδωσε το χρόνο στην Αγγλία να σταθεροποιήσει τις θέσεις της στη Μεσόγειο, πράγμα που απέτρεψε τα σχέδια του Άξονα για κατάληψη της Βόρειας Αφρικής. Όλα αυτά συνέβαλαν στο να κερδηθεί αργότερα η μεγάλη νίκη από τους συμμάχους.

   Ο Ελληνικός λαός στάθηκε ο Ακρίτας της Ευρώπης και όλων των ελεύθερων λαών. Αγωνίστηκε για να προασπίσει την ελευθερία και τα δίκαια του, κι έγινε ο κυματοθραύστης πάνω στον οποίο έσπασαν τα κύματα της βαρβαρότητας και της βίας. Η μικρή Ελλάδα στάθηκε ο μεγάλος φρουρός των ιδανικών της ελευθερίας και της δικαιοσύνης και εμψύχωσε τους λαούς που είχαν κατατρομάξει από τη λαίλαπα του φασισμού και τις σιδερόφρακτες στρατιές του Χίτλερ και του Μουσολίνι. Με τις θυσίες, τους αγώνες, την τόλμη και την αρετή ο υπέροχος Ελληνικός λαός ανέτρεψε τα πλασματικά ισοζύγια και αναδείχθηκε βασικός συντελεστής της συντριβής του ναζισμού και του φασισμού.

    Σήμερα που η ψυχή μας αναπτερώνεται από την Επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, οφείλουμε να αντλήσουμε τα κατάλληλα διδάγματα και να ενεργοποιήσουμε την ιστορική μας μνήμη. Πρέπει να δούμε και να αξιολογήσουμε σωστά και τις αρετές του Έθνους αλλά και τις αδυναμίες μας και να στρατεύσουμε τις δυνάμεις μας στην υπηρεσία της εθνικής και φυσικής μας επιβίωσης.

  Το διαχρονικό μήνυμα της αντιφασιστικής νίκης των λαών είναι η υπεράσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας, των πανανθρώπινων αξιών, της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας, της δημοκρατίας και της ειρήνης. Οι αρχές και οι αξίες που καθιέρωσαν οι λαοί με τους αγώνες και τις θυσίες τους, συνεχίζουν και σήμερα να αποτελούν το ζητούμενο και το στοίχημα ολόκληρης της ανθρωπότητας.

   Η 28η Οκτωβρίου δεν αποτελεί μια απλή επέτειο, αλλά μια παγκόσμια παρακαταθήκη και στέλνει μήνυμα ειρήνης, φιλίας και συνεργασίας των κρατών ενάντια σε ότι απειλεί τις αρχές, τις ιδέες και τους θεσμούς που καθιέρωσαν με τις θυσίες τους, διά μέσου των αιώνων, οι λαοί. Έτσι και εμείς σήμερα εμπνεόμαστε από τα ιδανικά για τα οποία πολέμησαν οι Έλληνες. Από το θάρρος, την αποφασιστικότητα και τον απαράμιλλο ηρωισμό που επέδειξαν οι μαχητές αλλά και ο απλός λαός στην αντίσταση κατά των φασιστικών δυνάμεων και που προκάλεσε το θαυμασμό ολόκληρου του κόσμου, φίλων και εχθρών αντλούμε δύναμη για να συνεχίσουμε.

   Σήμερα, σε ένα κόσμο που αλλάζει με γοργούς ρυθμούς, έχουμε χρέος να διαφυλάξουμε την ιστορική μνήμη, να μεταλαμπαδεύσουμε τα μηνύματα της θυσίας για ένα υπέρτατο σκοπό, ανώτερο από την φυσική μας παρουσία, στις επόμενες γενιές, να τους δώσουμε όραμα και πίστη. Έτσι μονάχα θα μπορέσουμε να ανταποκριθούμε στις προκλήσεις της νέας χιλιετίας, στους κινδύνους που ελλοχεύουν πίσω από την παγκοσμιοποιημένη αντίληψη των κοινωνιών.

Σημ.: ’Το εύδαιμον το ελεύθερον, το δ’ ελεύθερον το εύψυχον.
Ευτυχισμένοι είναι οι ελεύθεροι και ελεύθεροι είναι οι γενναίοι’.
(από τον Επιτάφιο του Περικλή)

Νίκος Τζανάκος

 







 

Θόδωρος Γεωργίου*

  
Ευθύς εξαρχής δηλώνω ότι ως Ευρωπαίος πολίτης περιμένω από τους αντιπροσώπους μας στην κοινοβουλευτική δημοκρατία να υπερασπίζονται τις ιδέες της Ευρώπης και τις αξίες της Δύσης. Οχι όμως με τεχνοκρατικό τρόπο και μέθοδο, η οποία απηχεί μέσω λεκτικών εκφράσεων νοήματα που δεν επιδέχονται στοιχειώδη εμπειρική τεκμηρίωση. Τι σημαίνει «ευρωπαϊκός τρόπος ζωής»; Ή, εάν θέλετε, τι σημαίνει «ευρωπαϊκός βιόκοσμος»; Εάν η τεχνοκρατική Ευρωπαϊκή Ενωση επιμένει σε αυτές τις γλωσσικές εκφράσεις –«τρόπος ζωής», «ευρωπαϊκός»– σε αντίθεση με κοινωνικούς βιόκοσμους που δεν εντάσσονται στο δυτικό σύστημα, αυτό σημαίνει πως οι Βρυξέλλες ομολογούν ότι δεν είναι μόνον «γυάλινος πύργος» αλλά ότι εκφράζουν πρωτίστως την αποστροφή τους προς την ίδια την ιδέα της Ευρώπης.

Οταν μιλάμε για Ευρώπη, δεν εννοούμε ένα κλειστό γεωγραφικό κέντρο του Μεσαίωνα, το οποίο αποκρούει εισβολείς από άλλες γεωγραφικές περιοχές του πλανήτη. Εννοούμε μία συνειδησιακή οντότητα, η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως ανοικτό σύστημα ιδεών, αξιών και κανόνων που ισχύουν για όλους γενικά τους ανθρώπους πέρα και εκτός του εθνικού αυτοκαθορισμού.

Ο χουρσελ (Husserl) αρχικώς και μετέπειτα ο Χάμπερμας (δύο κορυφαίοι φιλόσοφοι στην Ευρώπη) υποστήριξαν ότι η Ευρώπη ως «ιστορική αλληλουχία ελλόγων στόχων» υφίσταται στον βαθμό που μπορεί, ανά εποχές και ανά ιστορικές συγκυρίες, να υπερασπίζεται τον εαυτό της. Στην ιστορική συνέχεια (μετά τον πόλεμο), ο Χάμπερμας υποστήριξε ότι η Ευρώπη είναι εκείνη η ιστορικο-πολιτική οντότητα, η οποία, μέσω επικοινωνιακών διαδικασιών και διαβουλευτικών πρακτικών, μπορεί να γίνεται ο εαυτός της.

Για να καταλάβουμε όλοι μας για ποια πράγματα μιλάμε, θα μου επιτρέψουν οι αναγνώστες μια αναφορά στο περιώνυμο κείμενο του Καντ με τον τίτλο «Τι σημαίνει να προσανατολίζομαι στη σκέψη». Γράφει, λοιπόν, ο φιλόσοφος Καντ (1724-1804): «Προσανατολίζομαι στη σκέψη σημαίνει ότι όταν είναι ανεπαρκείς οι αντικειμενικές αρχές του Λόγου, καθορίζομαι στις δοξασίες μου από τις υποκειμενικές αρχές μου». Αυτό συμβαίνει στις μέρες μας με την τεχνοκρατική Ευρωπαϊκή Ενωση. Στον βαθμό που η ίδια δεν μπορεί να συγκροτηθεί ως πολιτικό υποκείμενο σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, επιδίδεται σε τεχνοκρατικές και γραφειοκρατικές πράξεις, για να επιλύσει τα μείζονα προβλήματα της εποχής μας. Αντί, ως θεσμικός εκπρόσωπος της Ευρώπης, να «φτιάξει» ένα πρόγραμμα αρχών και έναν κώδικα αξιών δεσμευτικών και αντικειμενικών για όλα τα κράτη-μέλη της, μετεωρίζεται ανάμεσα στην «ανελεύθερη δημοκρατία» της Ουγγαρίας και τη «γραφειοκρατική δημοκρατία» της Ελλάδας.

Ποια, λοιπόν, είναι τα μείζονα και θεμελιώδη προβλήματα σε παγκόσμιο επίπεδο; Κάνω μια ενδεικτική απαρίθμηση: η προστασία της φύσης και η κλιματική αλλαγή· η ανεξέλεγκτη δράση του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου· το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης· το πρόβλημα της μετακίνησης των πληθυσμών· το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επαναλαμβάνω ότι οι πέντε αυτές θεματικές ενότητες, εάν ποτέ καταστούν αντικείμενα πολιτικών αποφάσεων και πράξεων, αυτό σημαίνει ότι τα ίδια τα πολιτικά υποκείμενα που θα λάβουν τις σχετικές αποφάσεις πρέπει να έχουν αλλάξει ριζικά.

Αναφέρω ένα παράδειγμα: ενώ μέχρι τώρα το ζήτημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων θεωρείται εσωτερικό ζήτημα της εκάστοτε εθνικής οντότητας, δεν μπορούμε στις μέρες μας να σκεφτόμαστε για αυτό το θέμα εθνοκεντρικά. Η υπεράσπιση της εθνικής ταυτότητας με κανέναν τρόπο δεν σημαίνει την καθήλωσή μας στον κλασικό εθνικισμό. Αναφέρω ένα ακόμη παράδειγμα και αυτό έχει να κάνει με το προσφυγικό ζήτημα: Εάν όλοι οι εμπλεκόμενοι σ’ αυτό το ζήτημα, ως πολιτικά υποκείμενα (π.χ. εθνικά κράτη και Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αλλά και άλλοι) δεν αλλάξουν ριζικά ως πνευματικές υποστάσεις (δηλαδή εάν δεν γίνει αυτό που ο Μαρξ τονίζει με τον δικό του τρόπο: να αλλάξουμε τον κόσμο), τότε τα κοινωνικά πράγματα θα «μεταφράζονται» σε τεχνοκρατικές υποθέσεις. Η στάση της Ευρωπαϊκής Ενωσης στο προσφυγικό ζήτημα είναι η χαρακτηριστική περίπτωση τεχνοκρατίας.

Τονίζω, ως σύνοψη όλων όσα ανέφερα, τα εξής: Η Ευρωπαϊκή Ενωση απέτυχε στο μείζον πολιτικό ζήτημα του προσφυγικού. Οι μετακινήσεις πληθυσμών και στην Ευρώπη και ανά την υφήλιο ορίζονται ως «ανθρώπινη κατάσταση». Οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών δεν έχουν σχέδιο. Αλλά και εμείς οι φιλόσοφοι, όταν λέμε ότι «η Ευρώπη είναι ιστορική αλληλουχία» ορθολογικής προοπτικής του κόσμου και της οικουμένης, για ποιο, άραγε, «πράγμα» μιλάμε και δεν μας καταλαβαίνουν;

*καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Παν. Θράκης

www.efsyn.gr

Η 28η Οκτωβρίου είναι μια ημέρα μνήμης, συγκίνησης και περηφάνιας για όλους τους Έλληνες. Τιμούμε όλους εκείνους που με τον ηρωικό τους αγώνα και τις θυσίες τους έδωσαν τη μάχη για την ελευθερία, τη δημοκρατία και την εθνική μας κυριαρχία. Χρέος δικό μας είναι να κρατήσουμε ζωντανή τη μνήμη τους και τα υψηλά ιδανικά τους, που αποτελούν πολύτιμη κληρονομιά για όλους μας.

Τα κατορθώματά τους είναι η πηγή έμπνευσης για το σχεδιασμό μίας νέας πορείας Εθνικής Ανόρθωσης, προκειμένου η Ελλάδα να ξαναγίνει ισχυρή και υπερήφανη. Με ασφάλεια και ευημερία για όλους τους Έλληνες. Χτίζουμε βήμα-βήμα μια Ελλάδα που ατενίζει με αισιοδοξία το αύριο. Αυτός είναι ο πατριωτισμός της ευθύνης της δικής μας γενιάς.

Η 28η Οκτωβρίου υπογραμμίζει την ενότητα του Έθνους μας και θα μας υπενθυμίζει πάντα όλα αυτά που μπορούμε να καταφέρουμε, όταν τοποθετούμε το εθνικό πάνω από το ατομικό. Χρόνια πολλά σε όλους τους Έλληνες.

  1. ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. LIFE STYLE