Γιατί η Επανάσταση ξεκίνησε απ' τον Μωριά

Η έναρξη της Επανάστασης του 1821 ήταν το αποτέλεσμα μακροχρόνιας προετοιμασίας, τόσο σε οργανωτικό πλαίσιο κυρίως από τη Φιλική Εταιρεία, όσο και στο πλαίσιο της συγκρότησης εθνικής συνείδησης και με σαφή προσανατολισμό σε επαναστατικές κινήσεις, ως τον μόνο τρόπο που θα οδηγούσε στην απελευθέρωση.

Οι διάφορες απόψεις και σκέψεις, ότι οι όποιες επαναστατικές κινήσεις θα υποστηρίζονταν άμεσα και έμπρακτα από τις κυβερνήσεις μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών, αποδείχθηκαν υπεραισιόδοξες και διαψεύστηκαν οικτρά, καταδίκασαν δε όσες ενέργειες είχαν προηγηθεί. Ωστόσο, η έξωθεν βοήθεια αποτέλεσε για πολλούς προϋπόθεση για την έναρξη της Επανάστασης του Μαρτίου, αν και πλέον είχε ευτυχώς γίνει σαφές σε όσους πρωτοστατούσαν, ότι η συνδρομή θα ήταν δυνατή μόνο όταν οι έλληνες είχαν δημιουργήσει τετελεσμένα γεγονότα και είχαν από μόνοι τους οδηγηθεί στον δύσκολο δρόμο μιας σχετικής επιτυχίας.

Η ΣΟΦΗ ΕΠΙΛΟΓΗ

Η απόφαση να ξεκινήσει η Επανάσταση τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή από τον νότιο ελλαδικό χώρο και με κύριο χώρο των εχθροπραξιών την Πελοπόννησο, αποδείχθηκε μία σοφή ενέργεια, που λάμβανε υπόψη της πλήθος αντικειμενικών ευνοϊκών παραγόντων αλλά και ευμενών συγκυριών. Στη Στερεά Ελλάδα και στην Πελοπόννησο υπερτερούσε πληθυσμιακά το ελληνικό στοιχείο έναντι του οθωμανικού σε αναλογία 11 προς 1 ενώ στα νησιά του Αιγαίου -πλην της Κρήτης, από όπου θα αναμενόταν η εκ θαλάσσης βοήθεια, η αναλογία αυτή ήταν συντριπτική και ανερχόταν σε 360 προς 1.

Η Πελοπόννησος, επίσης, βρισκόταν πολύ μακριά από την Υψηλή Πύλη στην Κωνσταντινούπολη και η άμεση αντίδραση του σουλτάνου θα ήταν καθυστερημένη. Η γρήγορη αποστολή μεγάλων στρατιωτικών σωμάτων στην περιοχή δεν ήταν εφικτή, διότι τα κύρια οθωμανικά στρατιωτικά κέντρα βρίσκονταν πολύ μακριά, επιπλέον δε το ορεινό της περιοχής και η επιτήρηση των λίγων χερσαίων περασμάτων θα εμπόδιζαν την κάθοδο πολυάριθμου εχθρικού στρατού.

Η ΣΥΓΚΥΡΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΑΛΗ ΠΑΣΑ

Ως σπάνια ευνοϊκή συγκυρία είχε αποτιμηθεί και το γεγονός, ότι τα οθωμανικά στρατεύματα στην Πελοπόννησο μαζί με τον διοικητή τους είχαν αποχωρήσει προς την Ήπειρο για να αντιμετωπίσουν τον Αλή Πασά, που σκόπευε στη δημιουργία ανεξάρτητου κράτους στην περιοχή. Η επιστροφή αυτών των στρατευμάτων δεν θα ήταν εύκολη και θα γνώριζε μεγάλες απώλειες, διότι στη Στερεά και ιδίως στην περιοχή της Ακαρνανίας και της Αιτωλίας, από όπου θα διερχόταν ο οθωμανικός στρατός, υπήρχαν ισχυροί αρματωλοί που ήταν μυημένοι στη Φιλική Εταιρεία. Αυτοί έλεγχαν τις περισσότερες επαρχίες και είχαν κυρίαρχο ρόλο, μεγαλύτερο από εκείνον των προκρίτων της περιοχής. Η Επανάσταση, ωστόσο, δεν ξεκίνησε από τη Στερεά γιατί συνόρευε με μεγάλες συγκεντρωμένες οθωμανικές δυνάμεις, που θα προσέτρεχαν να την καταστείλουν. Υπήρχαν, όμως, εκεί κοντά οι Σουλιώτες, οι οποίοι από το Δεκέμβριο του 1820 είχαν επιτύχει να είναι το Σούλι η πρώτη απελευθερωμένη περιοχή του ελλαδικού χώρου. Οι Σουλιώτες ήταν ετοιμοπόλεμοι και άμεσα διαθέσιμοι να συνδράμουν στην Επανάσταση, όπως και το έκαναν με άριστο τρόπο.

Η ΕΠΙΡΡΟΗ ΤΩΝ ΦΙΛΙΚΩΝ

Ένα άλλος βασικός παράγοντας ήταν η τεράστια εξάπλωση της Φιλικής Εταιρείας στην Πελοπόννησο, καθώς στις τάξεις της είχαν αριθμηθεί πάρα πολλοί ισχυροί άνδρες, προύχοντες και πρόκριτοι αλλά και θρησκευτικοί ηγέτες, οι οποίοι στο προηγούμενο διάστημα είχαν δημιουργήσει ένα κλίμα εθνικής ευφορίας και εθνικής συγκρότησης στις τάξεις του λαού, που διακατέχονταν πλέον από ανυπόμονα επαναστατικά φρονήματα. Αν και το γεγονός αυτό φαινόταν εξορισμού ως θετικό στοιχείο, εντούτοις υπέκρυπτε στην πράξη πάρα πολλές δυσκολίες, που οδήγησε τελικά σε δύο διαφορετικές απόψεις ως προς το χρόνο της έναρξης της Επανάστασης, τους σκοπούς της και τις δυνατότητες να στεφτεί με επιτυχία.

ΟΙ ΔΙΣΤΑΓΜΟΙ ΤΩΝ ΙΣΧΥΡΩΝ

Οι περισσότεροι από τα μέλη της Εταιρείας στην Πελοπόννησο κατείχαν ισχυρές οικονομικές και κοινωνικές θέσεις και μέρος αυτών έβλεπε ότι η αποτυχία θα ήταν προσωπική καταστροφή. Ήσαν εξάλλου οι περισσότεροι μέσης ή προχωρημένης ηλικίας και δεν διέθεταν την ορμή της νιότης, ή ήξεραν ότι δεν θα μπορούσαν να έχουν άμεση συμμετοχή στις εχθροπραξίες. Κυριότερο επιχείρημά τους υπήρξε η ελλιπής προπαρασκευή της Επανάστασης, επιχείρημα που είχε βάση. Επικράτησε όμως η άποψη των αδίστακτων και αποφασιστικών, των ζωηρότερων μελών της Φιλικής Εταιρείας στην περιοχή, οι οποίοι από τα τέλη του προηγούμενου έτους είχαν ενθαρρύνει στο λαό την επαναστατική ιδέα και είχαν κάνει τις βασικές κινήσεις της προετοιμασίας. Όλες αυτές οι ενέργειες δεν είχαν περάσει απαρατήρητες από τους Οθωμανούς, οι οποίοι σκλήρυναν σταδιακά τη στάση τους σε τέτοιο βαθμό, ώστε κάμφθηκαν τελικά οι αντιδράσεις και αμφισβητήσεις και των υπολοίπων φιλικών. Όλοι πλέον έβλεπαν την Επανάσταση και την επιτυχία της ως μονόδρομο.

ΤΑ ΠΡΩΤΕΙΑ ΣΤΑ ΚΑΛΑΒΡΥΤΑ- ΑΙΓΙΟ- ΠΑΤΡΑ

Η Αχαΐα φαίνεται πως είχε τα επαναστατικά πρωτεία, με την πρωιμότερη ενέργεια της Επανάστασης να αναγνωρίζεται στην περιοχή των Καλαβρύτων, στην ενέδρα εναντίον της αποστολής των χαρατζήδων από την Τρίπολη, στις 14 ή 16 του Μάρτη. Το Αίγιο, επίσης, ήταν η πρώτη πόλη της Πελοποννήσου που απελευθερώθηκε, με πιθανή ημερομηνία την 23η του Μάρτη, όταν δόθηκε η δυνατότητα στους οθωμανούς να αποχωρήσουν στη Φωκίδα. Η Πάτρα ήταν ουσιαστικά η πρώτη επαναστατημένη πόλη αλλά και η τελευταία που απελευθερώθηκε, μόλις το 1828.

Του Ιωάννη Μόσχου, Αρχαιολόγου

  1. ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. LIFE STYLE