Του ΚΩΣΤΑ ΛΟΓΑΡΑ

Εμπλεξα. Για αλλού ξεκίνησα, το θέμα στην πορεία απόκτησε ευρύτερο ενδιαφέρον και τελικά κατέληξα αλλού. Με αφορμή το φασιστοειδές του Big Βrother αναρωτήθηκα τί μάς πείραξε τόσο πολύ, αφού ο άνθρωπος είπε ξεκάθαρα αυτό που είναι. Τον εαυτό του μετέφερε στο τηλεοπτικό κοινό, «ήταν αληθινός και ειλικρινής».

Αυτό ακριβώς είναι το θέμα: δεν είν' το ίδιο πράγμα η «ειλικρίνεια» ενός ανθρώπου με την «αλήθεια του»· ο 'ειλικρινής' και ο 'αληθινός' δεν αποτελούν έννοιες ταυτόσημες.

Η «ανθρώπινη αλήθεια» αντιστοιχεί σε γεγονότα, σε πραγματικότητες κι έχει να κάνει με ατομικές αρχές, αξίες, εδραιωμένες απόψεις, στάση και αντίληψη ζωής (θετική ή αρνητική, αδιακρίτως). Ακόμα και σιωπώντας κάποιος μπορεί να φανερώνει το αληθινό του πρόσωπο, ενώ και η στάση του σώματος οι κινήσεις των χεριών το βλέμμα - όλα αυτά βουβά- αποκαλύπτουν αλήθειες κι αλήθειες σωρό. Ο αληθινός άνθρωπος είναι, πιστεύω, ο εαυτός του σε οποιαδήποτε κοινωνικό ρόλο. Η στάση του είναι ενιαία στη θεωρία και στην πράξη. Δεν παραποιεί την αλήθεια (του), δεύτερες σκέψεις δεν κάνει κι ούτε παλαντζάρει - το ίδιο έγινε και με τον Κρητικό.

Η «ειλικρίνεια», από την άλλη, είναι συναφής περισσότερο με το λόγο και έχει οπωσδήποτε στοιχεία επικοινωνιακά: Απευθύνεται σε έναν δέκτη. Επιλέγει κανείς τους ανθρώπους στους οποίους θα εκστομίσει μια αλήθεια -πολλώ μάλλον τη δική του. Δεν είναι ο καθένας υποχρεωμένος να δεχτεί τη δική μας πραγματικότητα - πολλές φορές μάλιστα δεν είναι ούτε καν ικανός να τη διαχειριστεί ή να την εκτιμήσει. Το γεγονός όμως ότι προστατεύει κανείς μια αλήθεια ή τα δικά του ιερά και όσια - που πιθανόν για κάποιον άλλον να μην είναι ούτε ιερά ούτε όσια - επ' ουδενί τον καθιστά ανειλικρινή. (Το λέει ωραία ο εκκλησιαστικός λόγος: «μη δότε τα άγια τοις κυσίν, μηδέ βάλητε τους μαργαρίτας υμών έμπροσθεν των χοίρων»).

Και παρότι με ρηξικέλευθες αλήθειες προχωράει ο κόσμος, ο πολιτισμός, η Τέχνη και η Επιστήμη, τις οποίες και πληρώνουν ακριβά οι τολμηροί λ.χ. Γαλιλαίος, όμως ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεις έναν εαυτό δεν σε καθιστά ντε και καλά ούτε αληθινό ούτε ειλικρινή. Ούτε μια υποτιθέμενη «αλήθεια» σού δίνει άλλοθι για τη χυδαία επιβολή της. (Η περίπτωση Αλεξανδρίδη δεν αποτελεί εξαίρεση, εμφανίζεται και σ' άλλους χώρους ενώ είναι διάχυτη στα social).

Η δικαιολογημένη λοιπόν αντίδραση του κοινού, αυτό λέει: «δεν τη θέλω την αλήθεια σου, κράτα την για τον εαυτό σου». Αν οφείλει κανείς να είναι απολύτως διάφανος κι αληθινός σε κάποιον, αυτός ο κάποιος είναι ο εαυτός του - κι αυτό ούτε αυτονόητο είναι ούτε και τόσο εύκολο όσο το λέω, απαιτεί επίγνωση. Στον εαυτό του και στους δικούς του ανθρώπους.
Ναι, το ξέρω, είναι παρακινδυνευμένο - για να μην πω επιπόλαιο - να αποφανθείς για την αλήθεια ή μη ενός ανθρώπου. Υποθέσεις κάνεις, υποψίες διατυπώνεις, πολλές φορές ξεγελιέσαι, πέφτεις έξω ( θετικά κι αρνητικά).
Ίσως ο μόνος χώρος, σκέφτομαι, όπου δοκιμάζεται με τη μέγιστη δυνατή ακρίβεια η αλήθεια και το ψέμα, είναι η Τέχνη που σέβεται τον εαυτό της. Εδώ διακρίνεις καθαρά το κάλπικο από το αυθεντικό. Και η ειλικρίνεια ταυτίζεται απόλυτα με την αλήθεια. ( Αλλά γι' αυτό, την επόμενη φορά).

Γράφει ο Δρ Πολύβιος Ν. Πρόδρομος, Καθηγητής Νεοελληνικών

Σάββατο 29 Αυγούστου 2020, Πάρος. Δυο 17άρηδες συζητούν:

-«Πωωω ρε μαν, σε μια βδομάδα αρχίζουν τα σχολεία…»
- «Μην αγχω ρε μπρο, μετά τον αγιασμό θα ξεκινήσουμε κατάληψη!»

Ο διάλογος είναι πραγματικός. Η «παράδοση» της κατάληψης- που τείνει να γίνει θεσμός-τηρήθηκε και φέτος. Άλλες με σοβαρά αιτήματα κι άλλες (οι λιγότερες) για χαβαλέ. Αιτήματα, μεταξύ των άλλων, να παρθούν αυξημένα μέτρα για τον Covid-19, αλλά να μη φοράνε  μάσκες στο σχολείο (ακούει το οξύμωρο;), τάξεις με 15 μαθητές, η έλλειψη αντισηπτικών, ο μη διορισμός επιπλέον καθαριστριών στα σχολεία. Κι ανάμεσα στα σοβαρά, κάποιοι, «χώνουν» και αιτήματα ανάξια αναφοράς (ο χαβαλές που λέγαμε). Δίκαια και σωστά τα αιτήματά τους. Σύμφωνοι με αυτά οι Εκπαιδευτικοί και οι  περισσότεροι από τους Γονείς. Τι κερδίζουμε όμως κλείνοντας το σχολείο μας;  Πέρα από το να χάνουμε μαθήματα και σε κάποιες περιπτώσεις τα σχολεία να «τραυματίζονται» από ασχήμιες; Η εκπαίδευση είναι δικαίωμα όλων. Το σχολείο δεν διοικείται από τους μαθητές. Έχει κανόνες. Και το βασικότερο, «ανήκει» σε ΟΛΑ τα παιδιά(είτε έχουν χρήματα για εξωσχολική στήριξη είτε όχι!).  

Η συνεργασία Εκπαιδευτικών και Γονιών θα μπορούσε να κάνει «θαύματα» κι εσείς τα μαθήματά σας. Η Εκπαίδευση έχει ένα μεγάλο χρέος, όπως γράφει ο Κώστας Γεωργουσόπουλος: «Η εκπαίδευση ενός λαού οφείλει να παραδώσει στην πολιτεία πολίτες με ήθος και αρχές, όχι αποθήκες έτοιμων γνώσεων που ένα παιδί σήμερα, στο πιτς φιτίλι, βρίσκει στο Διαδίκτυο από το δωμάτιό του». (Νέα, 12-13/9/20). Κι αυτό το χρέος δεν εξυπηρετείται με κλειστά σχολεία.

 Ως γονιός και μάχιμος εκπαιδευτικός, κατανοώ πως οι νέοι μας μεγαλώνουν σε ένα θολό τοπίο από κάθε άποψη(κοινωνική, πολιτική, οικονομική). Ανησυχούν επειδή διαψεύδονται τα όνειρά τους, επειδή κυριαρχεί ο ανταγωνισμός και όχι ο σεβασμός, επειδή αισθάνονται ότι δεν ακούγονται από την κοινωνία και πως αδιαφορεί η Πολιτεία γι’αυτούς, επειδή  περιβάλλονται από ασχήμια αισθητική και πρότυπα αμφίβολης ποιότητας. Όλα αυτά «μεταβάλλουν εντός τους το ρυθμό του κόσμου». Προσπαθούν με τα δικά τους μέσα να μας μιλήσουν, να μας δηλώσουν την παρουσία τους, να αντισταθούν.  Και ο «εύκολος» τρόπος είναι η κατάληψη του σχολείου τους. Έτσι έμαθαν να «περνάει» η γνώμη τους και να «επιβάλλονται» σε αρκετές περιπτώσεις(επειδή, π.χ., αρνούνται οι συνάδελφοι να συνοδεύσουν τη Γ’ Λυκείου στη πενθήμερη εκδρομή, επειδή κάποιος καθηγητής δεν ενδίδει στις απαιτήσεις τους να μοιράζει αφειδώς 20άρια και πολλά άλλα…). Κομματικές νεολαίες όλων των χρωμάτων του ουράνιου τόξου μοιράζουν έξω από το σχολείο έντυπα με τα αιτήματα της κατάληψης (διαφορετικά αιτήματα η καθεμία ανάλογα με τη «γραμμή» της). Εικόνες γνώριμες, χρόνια τώρα!

Κι εμείς, γονείς και εκπαιδευτικοί, για υποχρεώσεις δεν μιλήσαμε ποτέ στα παιδιά. Δεν τους τις δείξαμε με τη στάση ζωής μας. Μόνο δικαιώματα.  Δείχνουμε,δήθεν, να «πέφτουμε από τα σύννεφα»! Ή, να είμαστε στο άλλο άκρο και να τους δικαιολογούμε: «Έλα μωρέ, παιδιά είναι!» Σκεφτήκαμε όμως ποτέ τι παράδειγμα τους δίνουμε με τη στάση μας; Γονείς που χειροδικούν σε εκπαιδευτικούς γιατί δεν έβαλαν στα βλαστάρια τους μεγάλο βαθμό στο τετράμηνο, γονείς που στέλνουν στο νοσοκομείο εκπαιδευτικούς γιατί ζητούν από τους μαθητές να φορούν, λόγω covid-19, μάσκα στο σχολείο. Γονείς που απειλούν με αναφορές τους εκπαιδευτικούς «θα σου δείξω εγώ!». Γονείς που απαξιώνουν-έργω και λόγω-το ρόλο του σχολείου και τους εκπαιδευτικούς. Εκπαιδευτικοί οι οποίοι δεν σέβονται το λειτούργημά τους και απολαμβάνουν την εξουσιούλα τους.


 Μην πυροβολείτε τον πιανίστα(μαθητή) λοιπόν! Όλοι μας γνωρίζαμε και γνωρίζουμε τις ατέλειες του εκπαιδευτικού συστήματος και τα μικροπολιτικά παιχνίδια που παίζονται στην πλάτη του και με τις καταλήψεις. Έπρεπε να είχαμε φωνάξει νωρίτερα. Και τώρα όμως δεν είναι αργά!  Όλοι μας ΚΑΙ μαζί ΚΑΙ δυνατά! Γονείς και εκπαιδευτικοί. Ας πάρουμε από την πλάτη των παιδιών το «φορτίο» αυτό. Εκτός εάν καλύπτεσθε με το παγουρίνο και τις μάσκες «πανωσέντονο-κατωσέντονο». Μην πείτε όμως «δεν ήξερα», «δεν άκουσα».

Σε άλλα νέα, τελικά στο Big Brother ποιος είναι για αποχώρηση; Και στο GNTM ποιος/α είναι προτεινόμενος/η; Μη χάνουμε το ρυθμό μας ως λαός…

Του Αντιδημάρχου Νίκου Ασπράγκαθου

Είναι γνωστό ότι στο διαδίκτυο πολλές φορές βρίσκονται πληροφορίες λανθασμένες ή κατασκευασμένες. Ότι αντλούμε από το διαδίκτυο πρέπει να είναι από τις ιστοσελίδες αναγνωρισμένων οργανισμών και όχι από άρθρα που επικαλούνται μαρτυρίες χωρίς να αναφέρουν πηγές.

Αν ανατρέξει κανείς στην ιστοσελίδα του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας θα δει ότι στις 26 Μαΐου 2017, η Διεθνής Ιατρική Μπριγάδα Χένρι Ρηβς τιμήθηκε με το βραβείο που απονέμεται στην μνήμη του Dr. Lee Jong-wook για προσφορά στην δημόσια υγεία σε μια τελετή που έγινε στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Συνέλευσης Υγείας.  Το βραβείο δόθηκε σε αναγνώριση της προσφοράς έκτακτης ιατρικής βοήθειας, που προσφέρθηκε από το 2005, σε πάνω από 3.5 εκατομμύρια ανθρώπους σε 21 χώρες που επλήγησαν από καταστροφές και επιδημίες. Κατά την απονομή ο πρόεδρος του Κορεατικού Ιδρύματος για την Υγεία είπε ότι η Μπριγάδα Χένρι Ρηβς «διέδωσε ένα μήνυμα ελπίδας σε όλο τον κόσμο».  Να διευκρινίσουμε ότι το Ίδρυμα εδρεύει στη Νότια Κορέα.

Πως συμβιβάζονται όλα αυτά με ότι ακούστηκε στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, που συζητήθηκε η πρόταση για την απονομή του βραβείου Νόμπελ ειρήνης και είδαν το φως της δημοσιότητας. Μάλλον  δεν γνώριζαν στο Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ότι οι γιατροί αυτοί «στέλνονται υποχρεωτικά» και ότι όλο αυτό είναι μια «δραστηριότητα με σκοπό το κέρδος» της κουβανικής κυβέρνησης. Όποιος το ανακάλυψε μάλλον πρέπει να ενημερώσει τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) για το λάθος του!

Είναι γνωστό ότι το 2014-16 παρουσιάσθηκε έξαρση του ιού Εμπολα στην Δ. Αφρική. Η αποστολή της Μπριγάδας με 250 υγειονομικούς  ήταν η μεγαλύτερη άμεση  παροχή ιατρικής βοήθειας στην Σιέρα Λεόνε, Γουινέα και Λιβερία. Οι πάμφτωχες αυτές χώρες πλήρωναν αδρά το κουβανικό καθεστώς για να έχει τα τεράστια έσοδα που αναφέρθηκαν στο Δημοτικό Συμβούλιο!

Ο πόλεμος των ΗΠΑ ενάντια στην Κούβα πέρα από το εμπάργκο συνεχίζεται πολύμορφος.  Την προηγούμενη χρονιά η κυβέρνηση των ΗΠΑ ξεκίνησε μια σταυροφορία υπονόμευσης και συκοφάντησης της κουβανικής ιατρικής συνεργασίας με άλλες χώρες και ειδικότερα της δράσης της  Μπριγάδα Χενρι Ρηβς. Ο αμερικάνικος οργανισμός για την διεθνή ανάπτυξη, γνωστός USAID, αποφάσισε να διαθέσει 3 εκ. δολάρια για ένα πρόγραμμα που χρηματοδοτεί ενέργειες σε βάρος της κουβανικής ιατρικής μπριγάδας. Στο πλαίσιο αυτό φυτρώνουν στο διαδίκτυο από καλοθελητές δημοσιογράφους και δήθεν μελετητές όλα τα συκοφαντικά που αναπαράγονται και από δημόσια πρόσωπα πολλές φορές. Δυστυχώς  θα υπάρχουν πάντα πρόθυμοι! Η πλάνη είναι κατανοητή όμως ο αντικομουνισμός είναι κακός σύμβουλος!

Πάρα τις χρηματοδοτήσεις για τις συκοφαντικές εκστρατείες είναι πλέον κατοχυρωμένο στην συνείδηση  του λαού ότι η σοσιαλιστική Κούβα έχει ίσως το καλλίτερο σύστημα υγείας, όπως αναγνωρίζεται και από τον ΠΟΥ και η Διεθνής Ιατρική Μπριγάδα Χενρι Ρηβς προσφέρει βοήθεια σε έκτακτες και δύσκολες καταστάσεις όπου χρειαστεί. Προβάλει τις αξίες της αλληλεγγύης, της φιλίας, του ανθρωπισμού και ότι η ζωή όλων αξίζει.

Η βράβευση της Μπριγάδας Χενρι Ρηβς με το Νόμπελ Ειρήνης δεν θα αποτελέσει μόνο αναγνώριση του έργου των κουβανών γιατρών και νοσηλευτών αλλά και των αξιών που τόσο έχει ανάγκη ο κόσμος μας και μας εμπνέουν να αντισταθούμε  στον ατομικισμό, τον ανταγωνισμό και την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο.

ΤΟΥ ΑΝΔΡΕΑ ΚΟΤΣΙΦΑ *

Εικόνες Αρμαγεδδώνα μεταδίδονται από το Ορεγκον και τις λοιπές περιοχές των ΗΠΑ, στις οποίες έχουν ενσκήψει πρωτόφαντες πυρκαγιές. Πριν ένα χρόνο περίπου, παρόμοιες εικόνες κατέφθαναν από την Αυστραλία, όπου το βλέμμα των καγκουρό και ο γόος αθώων κοάλα με καψαλισμένη γούνα απέσπασαν επ' ολίγον την προσοχή μας. Πιο πριν, φρικτές πυρκαγιές στον Αμαζόνιο αποψίλωσαν εκτάσεις στο μέγεθος υποηπείρων, εκτάσεις από τους επονομαζόμενους πνεύμονες της γης.

Τα πνευμόνια του πλανήτη λιγοστεύουν απειλητικά, αχρηστεύονται. Οι πόλοι της, θερμοστάτες του κλίματος, λιώνουν εκκωφαντικά αλλά στα αυτιά μας φτάνει ένας μακρινός απόηχος από τις ρωγμές των πάγων. Παραθαλάσσιες χώρες υφίστανται αλλοιώσεις της φυσιογνωμίας τους από την άνοδο της στάθμης των υδάτων. Μια γενικευμένη εικόνα σπειροειδούς κατάρρευσης του πλανήτη, ένα εξελισσόμενο φαινόμενο μπροστά στα μάτια μας, πάντως όχι άλλη μία δυστοπία του φανταστικού.

Κι εμείς; Θα κοντοσταθούμε μπροστά στην τηλεόραση, θα αισθανθούμε κάποια συμπάθεια και πικρία για τις εικόνες αυτές, μόνο για να κατευνάσουμε τις ενοχές μας. Μέχρις ότου το θυμικό μας προχωρήσει σε νέες περιπέτειες. Μέχρι το δάχτυλό μας να πατήσει το κουμπί του τηλεχειριστηρίου σε αναζήτηση πιο ενδιαφέροντος θεάματος. Μέχρι να «σκρολάρουμε» στην επόμενη είδηση. Γιατί να νοιαστούμε, αφού τα πάντα είναι τόσο μακριά από εμάς; Μακριά χωρικά, σε έτερα σημεία του πλανήτη, κυρίως όμως χρονικά, σε ένα μέλλον απροσδιόριστο και πάντως όχι εντός του δικού μας βιοτικού πλαισίου. Μακριά μας. Ή έτσι νομίζουμε! Και όμως, σφάλλουμε θλιβερά. Δεν υπάρχουν στεγανά, ο πλανήτης είναι ένα σώμα, το κλίμα ένα άρρηκτα ενιαίο σύστημα.
Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ, τώρα, προκαλώντας και κλιματική μετανάστευση. Θέμα ανιαρό ενδεχομένως, όμως το πιο ζωτικό αυτή τη στιγμή! Η γη δεν μπορεί να μας επικοινωνήσει αλλιώς το μήνυμα κινδύνου που εκπέμπει, ειμή μόνον με καταστροφές. Ούτε μπορεί να επισυνάψει κάποιο emoji με δάκρυα στις οθόνες μας, μήπως και αφυπνιστούμε και αποσπαστούμε επιτέλους από αυτές. Μήπως και σηκώσουμε το βλέμμα μας γύρω και δίπλα μας. Παντού! Τώρα, όχι αύριο. Πριν να είναι αργά, πριν διαβούμε το Ρουβίκωνα.

Η κλιματική αλλαγή δεν μπορεί να απορρίπτεται από τους νεοφιλελεύθερους ως δήθεν αναχρονιστική ρητορική της αριστεράς κατά της ατέρμονης προόδου. Λες και είναι αυτοσκοπός η αειφορία. Ούτε βεβαίως και μπορεί να υιοθετείται από την αριστερά ως στείρα προμετωπίδα μιας μονότονης άρνησης και καταγγελίας των πάντων. Η κλιματική αλλαγή μάς αφορά όλους, είμαστε όλοι διασυνδεδεμένοι σε αυτό. Δεν θα έπρεπε να μας διχάζει αλλά να μας ενώνει. Πρέπει να ενεργήσουμε πριν διαβούμε το σημείο καμπής, το σημείο χωρίς επιστροφή. Πριν ο μοναδικός κατοικήσιμος πλανήτης στο Σύμπαν παύσει να είναι κατοικήσιμος. Πριν προλάβουμε να τον κληροδοτήσουμε κατεστραμμένο στις επόμενες γενιές. Μήπως κατορθώσουμε να αποδείξουμε ότι τελικά δεν είμαστε μόνο καιροσκόποι καταναλωτές και έρμαια του εφήμερου αλλά πρωτίστως ότι υπήρξαμε καλοί πρόγονοι!

Είμαστε εμείς, που πρέπει να πιέσουμε τις κυβερνήσεις για αλλαγή πλώρης, αφού βεβαίως ξεπεράσουμε τα συμπλέγματα που αδειάσαμε απηνώς στο κεφάλι της ακτιβίστριας Γκρέτα, ειρωνευόμενοι αυτήν και κατακρεουργώντας ένα ανήλικο κορίτσι με χυδαίους μύδρους. Πρέπει να ενεργήσουμε, εδώ και τώρα. Το θέμα του κλίματος υπερβαίνει σύνορα, ιδέες και αντιλήψεις. Δεν επιδέχεται καπηλεία, δεν υπόκειται σε εκπτώσεις, δεν αντέχει σε καθυστερήσεις και ημίμετρα.
Η γη μας, δεν έχουμε άλλη, ούτε και θ' αποκτήσουμε, χρησιμοποιεί για φθόγγους της τα κλάματα των κοάλα, τα κάρβουνα των δρυμών, τα πνιγμένα στους καπνούς ηλιοβασιλέματα, την ατονική συμφωνία των πάγων που θρυμματίζονται, τους θρήνους των ξεσπιτωμένων, τα κουφάρια των απανθρακωμένων, ανθρώπων και ζώων.
Θ' ακούσουμε την φωνή της ποτέ;

* O Aνδρέας Κότσιφας είναι δικηγόρος.

Του Ιωάννη Μόσχου, Αρχαιολόγου
Μέρος Γ΄

Ισως δεν είναι ευρέως γνωστό, αν και είναι το πλέον καθοριστικό της στοιχείο, πως η Συνθήκη της Λωζάνης είναι η τελευταία από τις πέντε συνθήκες ειρήνης που υπογράφτηκαν μετά από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο μεταξύ των εμπόλεμων πλευρών. Ηταν αυτή που αντικατέστησε την ευνοϊκότερη για την Ελλάδα σχετική Συνθήκη ειρήνης των Σεβρών, η οποία πάντως δεν είχε επικυρωθεί από τα κοινοβούλια των εμπλεκομένων.

Σε αυτές τις Συνθήκες το ένα από τα συμβαλλόμενα μέρη απαρτιζόταν από το σύνολο των νικητριών δυνάμεων. Το άλλο μέρος αποτελούσε το κάθε ένα κράτος ξεχωριστά, από εκείνα που είχαν χάσει τον πόλεμο. Η Ελλάδα προσήλθε στις διαπραγματεύσεις με τη χορεία των νικητών για να υπογράψει τη συνθήκη ειρήνης με την Τουρκία, τέτοια θεωρητικά που θα ικανοποιούσε ηθικά τις απαιτήσεις της ως νικήτρια αλλά και τις βλάβες που είχε υποστεί.

Η Τουρκία ήταν ενισχυμένη έναντι της Ελλάδας λόγω της επιτυχίας της στο Μικρασιατικό μέτωπο και απαίτησε εδάφη ως αντάλλαγμα, τα οποία και έλαβε.
Το θέμα αυτό αφορούσε ένα μέρος της Συνθήκης και δεν έξωσε την Ελλάδα από τις απαιτήσεις της ως νικήτριας δύναμης, πολύ περισσότερο δεν μετέβαλε την ίδια την ουσία και το πνεύμα της Συνθήκης, που καθόρισε τις σχέσεις των νικητριών δυνάμεων με την ηττημένη Τουρκία.

ΟΙ ΝΙΚΗΤΕΣ ΗΤΑΝ ΗΤΤΗΜΕΝΟΙ
Αυτή η θεμελιώδης διάσταση δεν ακούγεται σχεδόν καθόλου, ίσως και από άγνοια, καθώς επισκιάστηκε ή διασυνδέθηκε με το γεγονός της Μικρασιατικής καταστροφής και την ελληνοτουρκική συμφωνία ανταλλαγής πληθυσμών, που προσαρτήθηκε στη Συνθήκη. Είναι όμως ανιστόρητο και προφανώς καθόλου τυχαίο να εμφανίζεται η Τουρκία ως νικήτρια δύναμη και τάχα ως χαμένη από τη Συνθήκη, την οποία μάλιστα θα επιθυμούσε να αναθεωρήσει για να επανορθώσει την αδικία που υπέστη. Αλλά η Συνθήκη υπάρχει ακριβώς γιατί η Τουρκία βρισκόταν μεταξύ των ηττημένων του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Η Συνθήκη της Λωζάνης, εξυπηρετώντας εν μέρει τα συμφέροντα της Ελλάδας ως νικήτριας χώρας και κυρίως εκείνα των μεγάλων δυνάμεων που βρίσκονταν στο στρατόπεδο των νικητών, επιφύλαξε για την Τουρκία τη θέση ενός ασιατικού κράτους, που θα είχε εφεξής τον πλέον ελάχιστο ζωτικό χώρο στο Αιγαίο και ανύπαρκο σχεδόν ρόλο στην ανατολική Μεσόγειο. Οι λόγοι που συνέβη αυτό σχετίζονταν με την ασφάλεια της περιοχής ενώ υπήρχαν και οι ισχυροί οικονομικοί και εμπορικοί παράμετροι, που συνδέονταν με τα μεγάλα και συχνά αλληλοσυγκρουόμενα συμφέροντα των συμμάχων μας.

ΤΙ ΕΛΑΒΕ, ΤΙ ΔΕΧΘΗΚΕ


Η Τουρκία, που θεώρησε ότι η στρατηγική της θέση θα ισχυροποιούνταν εάν κατείχε τον έλεγχο των Στενών, έλαβε το βόρειο σκέλος των Δαρδανελίων μαζί με την Ανατολική Θράκη και αυτό ήταν ήδη ένα τεράστιο όφελος για μία ηττημένη χώρα. Μαζί με τα Στενά και για λόγους ασφαλείας τους, απέκτησε την κυριαρχία και των αντικείμενων νησιών, της Ιμβρου και της Τενέδου. Κατέχει από τότε και τις νήσους των Λαγουσών (Μαυρειές), τις οποίες η Συνθήκη εξαιρεί από την κυριαρχία της Ελλάδας χωρίς να αναφέρει ότι αποδίδονται στην Τουρκία, ώστε τα ανωτέρω να αποτελούν δυνητικά για την Ελλάδα μία «γκρίζα ζώνη».

Κατά τα λοιπά αποδέχθηκε να μην έχει καμία εδαφική αξίωση στο νησιωτικό Αιγαίο πέραν των τριών μιλίων από τις ασιατικές ακτές, εξαιρουμένων των νήσων και των εξαρτώμενων από αυτές νησίδων και βράχων, που κατοχυρώνονταν με τη Συνθήκη στην Ελλάδα και βρίσκονται σε ακόμα μικρότερη απόσταση. Τα σχετικά εδάφια για τα τρία μίλια είναι καθοριστικά του πνεύματος της Συνθήκης να καταστεί το Αιγαίο ελληνική θάλασσα και εμφανίζονται αυτούσια σε δύο διαφορετικά άρθρα. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι νήσοι των Λαγουσών βρίσκονται πέρα από τη ζώνη των τριών μιλίων.

Η παράλογη αξίωση από την πλευρά της Τουρκίας περί δήθεν «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο, αφενός μεν παραβλέπει την ουσία αυτή καθ'αυτή της Συνθήκης, αφετέρου δε δεν λαμβάνει καθόλου υπόψη της τον σαφέστατο όρο των τριών μιλίων. Είναι επομένως το θέμα αστήριχτο νομικά και άνευ ουσίας, αλλά η εμμονή της γείτονας προσβλέπει είτε σε μία ευκαιρία διμερούς διαπραγμάτευσης είτε σε μία στρατιωτική εμπλοκή, που δεν είναι ορατή στο άμεσο μέλλον.

ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ «ΑΤΤΙΛΑ»


Ολα αυτά δεν έχουν και τόση σημασία για την Τουρκία που διακατέχεται από μεγαλοϊδεατισμό, για τον οποίο η ιστορία διδάσκει ότι εξαφανίζεται μόνο ύστερα από καταστροφή. Η ίδια έχει κατ'επανάληψη παραβιάσει τη συνθήκη της Λωζάνης εκεί που θεωρούσε πως υπήρχε ανοχή ή υπεροχή για να το πράξει και αυτό είναι ένα γεγονός που πρέπει να το λαμβάνουμε σοβαρά υπόψη μας, εάν δεν θέλουμε να εμπλακούμε σε περιπέτειες. Η επέμβαση στην Κύπρο το 1974 αποτελεί το πιο τρανό παράδειγμα, ενώ από τα τελευταία μπορούν να αναφερθούν η εισβολή στη Συρία, της οποίας τα σύνορα με την Τουρκία ορίζει η Συνθήκη της Λωζάνης, και η εμπλοκή της στη Λιβύη και η προσπάθεια να ιδρύσει εκεί στρατιωτική βάση, πάλι κατά παράβαση της ίδιας Συνθήκης. Η καταστροφή της βάσης αυτής από «ξένα» αεροσκάφη στις αρχές του καλοκαιριού δεν έλαβε μεγάλη έκταση στην Τουρκία, ούτε καταλογίστηκε σε κάποιον η επίθεση. Η σιγή είναι κατανοητή. Γιατί ανεξαρτήτως ποιου τα συμφέροντα εξυπηρετούσε, ήταν απολύτως σύννομη με βάση τη Συνθήκη της Λωζάνης, ιδίως εάν υπήρξε εμπλοκή κάποιου από τα συμβαλλόμενα μέρη ή από τρίτους με έννομο συμφέρον (Γαλλία, Αίγυπτος, Συρία-Ρωσία-Λιβύη) και κατέδειξε με πειστικό τρόπο ότι αυτή παραμένει και ενεργή και απαραβίαστη.
Επισημάναμε την περασμένη εβδομάδα ότι τα διδάγματα της πρόσφατης ιστορίας καταδεικνύουν πως η Τουρκία δεν επιθυμεί να αναμετρηθεί πολεμικά με την Ελλάδα, αναγκαζόμενη να αλλάξει τη στρατηγική της στη διάρκεια της κρίσης και να οδηγηθεί σε αδιέξοδα, που την ανάγκασαν τελικά να ανακαλέσει το ερευνητικό και τα πολεμικά της πλοία. Οι πιέσεις που δέχθηκε λειτούργησαν ως άλλοθι τακτικής από την πλευρά της, αλλά η ουσία του αδιεξόδου της παραμένει. Η Τουρκία είτε θα έφερνε τα πλοία της σε απόσταση έξι έως δώδεκα ναυτικών μιλίων από το Καστελλόριζο, οπότε θα προκαλούσε έναν πόλεμο για τον οποίο δεν είναι προετοιμασμένη, είτε θα σταματούσε στα δώδεκα ναυτικά μίλια, που θα συνιστούσε αυτόματη αναγνώριση από την πλευρά της των δώδεκα ναυτικών μιλίων στο Αιγαίο και θα φανέρωνε πόσο ρητορικά ακούγεται το casus belli.

  1. ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. LIFE STYLE