Ενώπιον κρίσιμων γεωπολιτικών διλημμάτων θα βρεθεί ο νέος πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν, όπως δείχνουν οι πολεμικές αντιδράσεις του Ιράν, το οποίο ήρθε και πάλι στο προσκήνιο μετά την μυστηριώδη δολοφονία του θεωρούμενου ως "εγκεφάλου" του πυρηνικού του προγράμματος στην Τεχεράνη.

Μεγάλος φόβος των παραδοσιακών συμμάχων των ΗΠΑ, του Ισραήλ και ειδικά της Σαουδικής Αραβίας, είναι πως ο νέος πρόεδρος θα επιδιώξει να επιστρέψει στην συμφωνία της κυβέρνησης Ομπάμα για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, από την οποία η κυβέρνηση Τραμπ είχε αποσυρθεί μονομερώς.

Την συγκεκριμένη συμφωνία είχαν "πολεμήσει" με σφοδρότητα ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Νετανιάχου και η βασιλική οικογένεια της Σαουδικής Αραβίας, ειδικά ο φιλόδοξος πρίγκηπας διάδοχος του θρόνου, Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν. Δεν μοιάζει καθόλου τυχαίο το timing της συνάντησης θρίλερ που φέρεται να πραγματοποίησαν ο Νετανιάχου και ο πρίγκηπας Σαλμάν, ο πραγματικά ισχυρός άνδρας του σουνιτικού βασιλείου.

Αν και παραμένει άγνωστο τι συζήτησαν οι δύο άνδρες, η πολύκροτη συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ήταν σίγουρα ένα από αυτά, με την Τεχεράνη να υποπτεύεται πως το "πράσινο φως" για την δολοφονία του επιστήμονα της δόθηκε σε αυτήν ακριβώς την συνάντηση.

Ασχέτως του αν υπάρχει "ισραηλινό χέρι" πίσω από την δολοφονία, όπως ισχυρίστηκε η Τεχεράνη αλλά και πλήθος αναλυτών, για να μιλήσουμε με χαρτοπαικτικούς όρους έμοιαζε με μία δυναμική "ρελάνς", έναντι του στρατηγικού αδιεξόδου που έχουν βρεθεί Ριάντ και Τελ Αβίβ. Γιατί στρατηγικό αδιέξοδο;

Διότι παρά την επαναφορά των βαρύτατων οικονομικών κυρώσεων εις βάρος του Ιράν από τον Τραμπ, το ισλαμικό καθεστώς δείχνει να αντέχει και να διευρύνει την επιρροή του στην Μέση Ανατολή, παρά τα δεκάδες εσωτερικά του προβλήματα. Ο δε Τραμπ, παρά την πολεμική ρητορική του, στην πράξη έδειξε πως δεν επιθυμούσε έναν πόλεμο με έναν άκρως υπολογίσιμο στρατιωτικό αντίπαλο.

Ο Ρεπουμπλικανός πρόεδρος είχε φτάσει στο σημείο να θεωρήσει σχεδόν "αυτονόητα" τα μαζικά πυραυλικά αντίποινα των Ιρανών και των συμμάχων τους, που ακολούθησαν την εκτέλεση του Ιρανού στρατηγού Κασέμ Σουλεϊμανί, ακριβώς έναν χρόνο πριν.

Την δεδομένη στιγμή, Ριάντ και Τελ Αβίβ, φαίνεται να στέλνουν το δικό τους μήνυμα στην Τεχεράνη, που σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, προχωρά σε μαζικό απεμπλουτισμό ουρανίου, δώδεκα φορές πάνω από ότι προέβλεπε η επίμαχη συμφωνία.

Προφανώς και δεν είναι πλέον προτεραιότητα του ιρανικού καθεστώτος η "κατά γράμμα" τήρηση της, μετά την αποχώρηση της κυβέρνησης Τραμπ. Πως όμως θα αντιδράσει τώρα το Ιράν; Θα προχωρήσει σε πολεμικά αντίποινα έναντι του Ισραήλ; Θα χτυπήσει στόχους στην επιχειρησιακά πιο ευάλωτη Σαουδική Αραβία, μέσω τον φιλοϊρανών ανταρτών Χούτι που δρουν στην Υεμένη;

Θα επιδιώξει μία νέα διαπραγμάτευση με τον Μπάιντεν, όπως φάνηκε να επιδιώκει ο Ιρανός πρόεδρος Ρουχανί που κάλεσε τον ιρανικό λάο «να μην πέσει στην παγίδα των εχθρών τους» και συνέστησε ο πρώην διοικητής της CIA (και σφοδρός επικριτής του Τραμπ) Τζον Μπρέναν που έκανε έκκληση στο Ιράν να «δείξει υπομονή»; Το σίγουρο είναι πως η προεδρία Μπάιντεν θα ξεκινήσει με σκοτεινούς "οιωνούς". Και είμαστε ακόμα στην αρχή...

 

* Ο Γιώργος Λυκοκάπης είναι δημοσιογράφος, διεθνολόγος.

Τα Ελληνικά Πανεπιστήμια που συχνά κατηγορούνται για διάφορες παθογένειες, αντιμετώπισαν την έφοδο της πανδημίας με εξαιρετικά αντανακλαστικά, ήδη από το Φεβρουάριο. Μέσα σε λίγες μόνο ημέρες η δια ζώσης διδασκαλία όλων των μαθημάτων μετατράπηκε σε σύγχρονη εξ αποστάσεως, μέσω διάφορων εργαλείων. Υπήρξαν βέβαια σταδιακά μειούμενα προβλήματα, όμως η έγκαιρη αντιμετώπιση του πρώτου κύματος της πανδημίας, η προσπάθεια των ιδρυμάτων και κυρίως η φιλοτιμία του διδακτικού προσωπικού και των φοιτητών επέτρεψε να μην χαθεί τίποτε απολύτως από το εαρινό εξάμηνο. Εδώ πρέπει να αναφερθεί ότι κατά τη γνώμη μου, η ουσιαστική συμβολή του υπουργείου σε αυτή την προσπάθεια δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ικανοποιητική.

Μέσω αυτής της αναγκαστικής διαδικασίας, ανακαλύψαμε ότι η εξ αποστάσεως εκπαίδευση, εκτός από τα προφανή μειονεκτήματα που σχετίζονται κυρίως με την έλλειψη αμεσότητας, είχε και σε ορισμένους τομείς μερικά πολύ θετικά. Το θετικότερο όλων είναι ίσως ότι πολλοί καθηγητές αλλά και φοιτητές αναγκάστηκαν να ξαναδούν με διαφορετική οπτική την εκπαιδευτική διαδικασία. Επίσης, η τυπική παρακολούθηση των μαθημάτων και η συμμετοχή σε εργασίες παρουσίασαν θεαματική αύξηση, ενώ δημιουργήθηκε, σε ορισμένες περιπτώσεις για πρώτη φορά, αξιόλογο ψηφιακό διδακτικό υλικό και βελτιώθηκαν οι ψηφιακές δεξιότητες όλων, καθηγητών και φοιτητών.

Αυτή η εμπειρία του εαρινού εξαμήνου, τουλάχιστον όσον αφορά στη διδασκαλία, κεφαλαιοποιήθηκε και οι δυνατότητες των Πανεπιστημίων ενισχύθηκαν, κυρίως εκ των ενόντων, με νέα εργαλεία και εξοπλισμό εν όψει του δευτέρου κύματος. Παρ' όλα αυτά η κατάσταση σήμερα είναι αρκετά δυσκολότερη καθότι δεν είναι δυνατόν αυτή τη στιγμή να προβλεφθεί χρονικά η αναπλήρωση των δραστηριοτήτων που δεν μπορούν να υποκατασταθούν εξ αποστάσεως, όπως ορισμένα από τα εργαστήρια και οι εργασίες των τελειόφοιτων. Δεδομένου ωστόσο του γεγονότος ότι τα Πανεπιστήμια, ως αυτοδιοικούμενα ιδρύματα, έχουν αρκετά μεγάλες δυνατότης ευελιξίας, πιθανολογώ ότι μάλλον δεν θα υπάρξουν ανεπανόρθωτες απώλειες ή έστω μεγάλες καθυστερήσεις. Βεβαίως θα πρέπει να σκεφτούμε προσεκτικά την αναπλήρωση πρακτικών δραστηριοτήτων που αφορούν στην απόκτηση απαραίτητων δεξιοτήτων, όταν με το καλό το επιτρέψουν οι συνθήκες.

Εν τέλει, κατά τη γνώμη μου, τα μεγαλύτερα προβλήματα που προκύπτουν συνεχίζουν να σχετίζονται, όπως και στο εαρινό εξάμηνο, με τη διαδικασία των εξ αποστάσεως εξετάσεων. Τα προβλήματα αυτά, που δεν είναι βέβαια αποκλειστικά ελληνικά, καθιστούν επιτακτική την αναζήτηση πρωτότυπων μεθόδων δίκαιης αξιολόγησης των φοιτητών. Εδώ πρέπει να επικεντρώσουμε την προσπάθεια.

 

* Ο Δημήτρης Ματαράς είναι καθηγητής του Τμήματος Χημικών Μηχανικών, Κοσμήτορας της Πολυτεχνικής Σχολής του Πανεπιστημίου Πατρών.

Και ενώ όλοι είμαστε φοβισμένοι πιστεύοντας πως η ζωή, που είναι μικρή, μπορεί να συντομεύσει πιο πολύ σε μια εποχή πανδημίας, όταν μάλιστα δεν διαθέτουμε ακόμα ως κοινωνία τα μέσα προς αντιμετώπιση και καταπολέμησή της, πληροφορηθήκαμε ένα ευχάριστο, και σπάνιο, γεγονός, ότι γηραιά κυρία 102 ετών από τα Ιωάννινα, καθώς και 78χρονη από την Κομοτηνή, με υποκείμενα νοσήματα μάλιστα, αποσωληνώθηκαν και εξήλθαν από τη ΜΕΘ.

Συνέβη και αλλού, σε άλλη χώρα, αλλά τόσο σπάνιο, ενώ και νέοι διασωληνώνονται και φεύγουν από τον κόσμο μας και, όταν σχεδόν συνομήλικοί σου πάνε μαζί τους, σκέφτεσαι πώς θα διαφύγεις το …ταξίδι αυτό, προσέχοντας, κατά το δυνατό…

Και ελπίζεις να τα καταφέρεις, να ξεφύγεις από την επαφή ανάμεσα σε φορείς …αθέατους κυκλοφορώντας ή παραμένοντας οίκοι.

Κι ενώ έτσι σκέφτεσαι, μια θαυμαστή διαφυγή παρατηρείς για ένα πετούμενο:

Ένα πέταγμα, μια επαφή, με σφοδρότητα - Ένα αποτύπωμα στη γυάλινη επιφάνεια - «εν είδει περιστεράς»! Σαν …ουράνιο σημάδι! Στο παράθυρο…

Και στο δάπεδο δεν έπεσε, παρά το σίγουρο σοκ, και πέταξε πάλι στον αέρα!

Και νοιάζεσαι για τους συνανθρώπους, τους φίλους τους καλούς, τους δικούς σου αγαπημένους!

«…Σ' αυτό τον κόσμο, που ολοένα στενεύει, ο καθένας μας χρειάζεται όλους τους άλλους. Πρέπει ν' αναζητήσουμε τον άνθρωπο, όπου και να βρίσκεται. Όταν, στο δρόμο της Θήβας, ο Oιδίπους συνάντησε τη Σφίγγα κι αυτή του έθεσε το αίνιγμά της, η απόκρισή του ήταν: ο άνθρωπος. Τούτη η απλή λέξη χάλασε το τέρας. Έχουμε πολλά τέρατα να καταστρέψουμε. Ας συλλογιστούμε την απόκριση του Oιδίποδα» (Οδυσσέας Ελύτης, από το λόγο του στη Σουηδική Βασιλική Ακαδημία των Επιστημών, 1963, κατά την τελετή βράβευσής του με το βραβείο Νόμπελ).

 

 

* O Παναγιώτης Χαλούλος είναι φιλόλογος.

 

Οι πρωτοετείς φοιτητές και φοιτήτριες δεν ζουν μια πραγματική ζωή, αλλά μια αναμονή ζωής, αληθινής και σημαντικής.

Είναι εκείνοι οι νέοι και νέες που περίμεναν την εισαγωγή στο Πανεπιστήμιο με αδημονία για την γνώση και μαζί για τη ράθυμη κι ηδονική φοιτητική ζωή, που θα οδηγήσει την ενήλικη ζωή τους. Αυτήν που ο κορονοϊός την ματαίωσε κι οι αλλοπρόσαλλες, αλλεπάλληλες αποφάσεις πολιτικών και λοιμωξιολόγων, δημιουργώντας ένα κλίμα σύγχυσης, την έκαναν να φαντάζει ανέφικτη.

Την περίμεναν με μια γλυκιά ταραχή αυτή την ώρα. Κόπιασαν πολύ. Έκαναν όνειρα, ορμητικά, νεανικά. Ήθελαν να χαϊδέψουν ένα σώμα: χάρτη γεωγραφικό με τα βουνά, τα ποτάμια, τις πεδιάδες και τις κοιλάδες του.

Αντί για αυτό αρχειοθετούν τα όνειρά τους. Α' Λυκείου, Β' Λυκείου, Γ' Λυκείου, πενθήμερη εκδρομή. Τα κωδικοποιούν, περνάνε τον κωδικό του κάθε ονείρου στο «Συμβάντα ημερολογίου» του κινητού τους, καθώς «δεν υπάρχουν συμβάντα για σήμερα» στην εφαρμογή.

Ήθελαν να περπατήσουν τον κόσμο αποφασιστικά, ξεδιάντροπα, ολόκαρδα κι ολόσωμα

Έγκλειστοι ψάχνουν τον κόσμο από την ανοιχτή μπαλκονόπορτα. Στο απέναντι μπαλκόνι λάμπει τρεμάμενο το χέρι του υπερήλικα γείτονα καθώς προσπαθεί να πετύχει, για να αφαιρέσει, το ξερό φύλλο της τριανταφυλλιάς του. Μια κόκκινη σταγονίτσα αίμα πέφτει στις πλάκες. γίνεται ποτάμι κόκκινο και τρέχει τους ορόφους, κατηφορίζει στο δρόμο. Ξεματώνει. Οι ειδικοί θα πουν απλά παράπλευρη απώλεια. Αυτοί γνώρισαν επιτέλους κάποιον κοντινό που πέθανε από covid 19, κάποιον που ήθελε να ζήσει για να φροντίζει τα κόκκινα τριαντάφυλλά του. Θα θαφτεί με γρήγορες διαδικασίες. Η οικογένεια, αν επιθυμεί, μπορεί να δει τον νεκρό χωρίς να τον αγγίξει και χωρίς να τον ασπαστεί.

Δεν τραβούν τις κουρτίνες, δεν κλείνουν τα μάτια, δεν λένε δε βαριέσαι. Απόψε η νύχτα, όπως κάθε νύχτα τον τελευταίο καιρό, θα περάσει με σκόρπιες μαύρες σκέψεις.

Θα ακολουθήσουν, ευτυχώς, τα όνειρα. Μελλούμενα. Το πτυχίο: τόξο της Κρητικής ή της Σκυθικής γης και «πέλτη» - η ελαφριά Θρακική ασπίδα - όπλο σπουδαίο για το δικαίωμά τους στην εργασία. Κατάφορτα τα επόμενα χρόνια με αγάπη κι έρωτα. Να αγαπούν και ν' αγαπιούνται, να ερωτεύονται παράφορα. Το κόκκινο ποτάμι, ανεξιχνίαστος συμβολισμός ενταγμένο στο «κανόνα των 5 δευτερολέπτων» διατρέχει και τα δυο όνειρα. Τι να επιλέξεις, όταν είσαι ακόμη μικρός και άμαθος; Tο καθαρό κόκκινο του έρωτα και της επανάστασης ή το λερό κόκκινο της ενοχής;

Αθώα η πρωινή προσευχή τους επίκληση στη μέρα να σταλάξει παρηγορητικό λαδάκι στο παρόν, να κρατηθεί η φλογίτσα της πίστης σε ένα καλύτερο μέλλον.

Μόνο τα όνειρα των νέων είναι αιώνια.

Από την επαφή μου με τους φοιτητές και φοιτήτριες γνωρίζω καλά ότι τους/τις διακρίνει σοβαρότητα, ευαισθησία υπηρετική των καλών κοινωνικών σχέσεων στην προοπτική συλλογικής συνύπαρξης, και μια πολύτιμη αισιοδοξία. Δυσκατόρθωτη η ωριμότητα τους αλλά πάντως διακριτικά παρούσα. Φαίνεται σαν να παλεύουν να βρουν τί μπορούν ρεαλιστικά να ελπίζουν και προσαρμόζονται μέσα σε αυτόν τον κυκλώνα που ξεγυμνώνει την αποκρουστική ασθένεια και την αδυναμία της κοινωνίας να στηρίξει για αυτούς ένα νόημα μέλλουσας ζωής δημιουργικής.

 

* Η Μάρω Γαλάνη είναι Χορογράφος - Ερευνήτρια της Performance, Πανεπιστημιακός.

 

Tou Π. Ιωακειμίδη

Καθώς πλησιάζει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο (10-11 Δεκεμβρίου) ένα καίριο ερώτημα είναι πώς χρησιμοποιούμε την Ευρωπαϊκή Ενωση(ΕΕ) και τους Θεσμούς της στη διαδικασία επίλυσης προβλημάτων. Γενικά η εμπειρία δείχνει ότι ανεξάρτητα από τις όποιες ευθύνες των Θεσμών, δεν τους χρησιμοποιούμε πάντοτε ευρηματικά και εύστοχα για την επίλυση προβλημάτων, αλλά μάλλον για το αντίθετο, για τη διαιώνιση, μη επίλυση των προβλημάτων! Η συμμετοχή στην Ενωση επιδιώχθηκε στη δεκαετία του 1970 (κυρίως από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή) για πολλούς λόγους, όπως, μεταξύ άλλων, εδραίωση δημοκρατίας, εκσυγχρονισμός της οικονομίας, αλλά και για την ενίσχυση της εξωτερικής ασφάλειας της χώρας. Καθώς η ιδέα ήταν ότι θα αξιοποιούσαμε την ΕΕ από μια θέση θεσμικής ισχύος για να επιλύσουμε τα μείζονα προβλήματα εξωτερικής πολιτικής, κυρίως αυτά με την Τουρκία και το Κυπριακό.

 

Και ενώ γενικά επωφεληθήκαμε εντυπωσιακά από την Ενωση, την αξιοποιήσαμε πολύ διστακτικά και μάλλον άτσαλα στη διαδικασία επίλυσης των προβλημάτων εξωτερικής πολιτικής. Με κάποιες εξαιρέσεις βέβαια όπως αυτή της περιόδου 1996-2004 (Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ελσίνκι, 1999). Κατά κανόνα όμως χρησιμοποιούμε την Ενωση με την αδιέξοδη τιμωρητική λογική. Θέλουμε πρωτίστως η Ενωση «να τιμωρήσει» την Τουρκία για την παραβατική της συμπεριφορά και γι’ αυτό σταθερά και επίμονα φωνάζουμε ζητώντας κυρώσεις και κυρώσεις χωρίς παράλληλα κάποια ουσιαστική δημιουργική πρόταση – πρωτοβουλία που θα συνέβαλλε στην επίλυση των προβλημάτων. Στην πρώτη περίοδο της συμμετοχής μας (1981-1995) επιδιώκαμε και επιβάλαμε εν πολλοίς τον αποκλεισμό της Τουρκίας από οποιαδήποτε δραστηριότητα της Ενωσης, έστω και αν είχε σχέση με τη προστασία των… βατράχων. Αντιταχθήκαμε έτσι στο ξεπάγωμα της συμφωνίας σύνδεσης ΕΟΚ – Τουρκίας (1986), αλλά και στην αίτηση ένταξής της (1987). Και τότε δεν ήταν ο αυταρχικός, επιθετικός Ερντογάν στην εξουσία, αλλά ο μάλλον διαλλακτικός Τοργκούτ Οζάλ. Και τώρα φαίνεται ότι επανακάμπτουμε στην ίδια περίπου λογική: κυρώσεις και αποκλεισμός της Τουρκίας από δραστηριότητες όπως αυτές της αμυντικής πολιτικής (PESCO), ενώ η θέση μας θα έπρεπε να ήταν υπέρ της συμμετοχής μεν, αλλά με συγκεκριμένες βέβαια προϋποθέσεις, ευνοϊκές για τα ελληνικά συμφέροντα και απόψεις. Με την προσέγγιση όμως αυτή κάθε άλλο παρά συμβάλλουμε στην επίλυση των προβλημάτων. Συμβάλλουμε στο ακριβώς αντίθετο (για να μην επεκταθούμε στο πώς χρησιμοποίησε η Αθήνα την ΕΕ στο θέμα της ονομασίας της γειτονικής μας χώρας – Βόρειας Μακεδονίας). Την ίδια ακριβώς προσέγγιση ακολουθεί πάνω – κάτω και η Κύπρος. Αντί να αξιοποιήσει τη συμμετοχή στην Ενωση ως καταλύτη για την επίλυση του Κυπριακού, τη χρησιμοποίησε εν πολλοίς ως μέσο στη διαδικασία μη επίλυσης!

 

Αλλά κάτι παρεμφερές έχουμε κάνει και με τη Σύμβαση για το Δίκαιο της Θάλασσας. Αγωνιστήκαμε στη δεκαετία 1970 για να πετύχουμε ευνοϊκές ρυθμίσεις. Και εν πολλοίς τις πετύχαμε. Αλλά αντί να χρησιμοποιήσουμε τις ρυθμίσεις αυτές (π.χ. για ΑΟΖ) με τρόπο δημιουργικό για να επιλύσουμε τα προβλήματα, διαβάζουμε νομικίστικα/λεγκαλίστικα τη Σύμβαση ως εάν να είναι η Αγία Γραφή για να περιπλέξουμε και να μη λύσουμε τα προβλήματα. Με αποτέλεσμα ευλόγως να διερωτάται κάποιος πόσο τελικά ευεργετική είναι η Σύμβαση (ή μάλλον η «ανάγνωσή» της) για την Ελλάδα…

 

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ

  1. ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ
  2. LIFE STYLE